Qurani - Kerim
2) El-Beqere (286 aye)
0. Bagishlayan ve mehriban Allahin adi ile.
1. Elif, Lam, Mim. (Bu herfler Allahla Onun Peygemberi arasinda olan remzlerdir. Bu kitab hemin bu herflerden teshkil olunmushdur, lakin hech kesin onun kimisini getirmek qudreti yoxdur. Bu kitab ''elif'' (Allah) terefinden ''Lam''in (Cebrailin) vasitesi ile ''Mim''e (Muhemmede - sellellahu eleyhi ve alih) nazil edilmishdir. Bu kitabin ''mohkem'' ve bu cur ''muteshabih'' ayeleri vardir.)
2. Baresinde hech bir shekk-shubhe olmayan bu uca meqamli kitab pehrizkarlar (ashagidaki besh xususiyyeti fitret ve ya peygemberlerin deveti yolu ile elde etmish kesler) uchun hidayet menbeyidir.
3. O kesler ki, qeybe (Allah, vehy, melekler ve mead kimi hissiyyatin derk ede bilmediyi sheylere) inanir, namaz qilir (haqqin muqabilinde boyun eyir) ve ruzi olaraq verdiyimiz sheylerden (Allah yolunda) xercleyirler.
4. O kesler ki, sene nazil edilene ve senden evvel (olub kechmish peygemberlere) nazil edilenlere imanlari ve axiret (qiyamet) gunune yeqinlikleri vardir.
5. Mehz onlar (Qur`anin hidayetinden qabaq) Allahlari terefinden (fitri ve eqli) bir hidayetdedirler ve nicat tapanlar da onlardir (ve Qur`an onlari bu meselelerin arxasinca gelen kamilliklere hidayet edir. Bu ishleri inkar eden keslere ise musbet tesir gostermir).
6. shubhesiz, kufr edenler (ve oz kufrlerinde israr edenler) uchun onlari qorxutmaginla qorxutmamagin birdir, iman getirmeyecekler.
7. Allah onlarin qelblerine ve qulaqlarina (bedbextlik) mohur(u) vurmushdur ve onlarin gozlerinde (qeflet) perde(si) vardir. Onlara boyuk bir ezab verilecekdir.
8. Insanlarin bezileri imanlari olmaya-olmaya ''biz Allaha ve axiret gunune iman getirdik'' deyerler.
9. Allahi ve iman getirenleri aldatmaq isteyirler, halbuki, ozlerinden bashqa hech kesi aldatmirlar ve basha (da) dushmurler.
10. Onlarin qelblerinde xestelik (kufr, shekk ve nifaq xesteliyi) vardir, Allah da xesteliklerini artirmish ve artirmaqdadir ve danishdiqlari yalanin muqabilinde onlar uchun agrili bir ezab vardir.
11. Onlara ''yer uzunde fesad toretmeyin'' deyildikde ''biz yalniz islah edenlerik'' deyerler.
12. Bil ki, onlar fesad toredendirler, lakin (bunu) derk etmirler.
13. Onlara ''siz de camaat kimi iman getirin'' deyildikde (oz qelblerinde) deyerler: ''Biz de sefehler kimi iman getirek?!'' Bilsinler ki, onlarin ozleri sefehdirler, lakin (bunu) bilmirler.
14. Onlar iman getirenlerle gorushdukleri zaman ''iman getirdik'' deyerler, oz sheytanlari (azgin dostlari) ile xelvete chekildikleri zaman ise ''shubhesiz, biz sizinleyik, biz (ozumuzu iman getirmish kimi gostermekle onlari) yalniz ele saliriq'' deyerler.
15. Allah da (Qiyametde) onlari ele salacaqdir. (Indi) kor-korane dolandiqlari azginliqlarinda onlara mohlet verir ve (azginliqlarini) guclendirir.
16. Onlar azginligi hidayet bahasina satin almish keslerdir. Buna gore de ne ticaretleri bir xeyir verdi, ne de (haqq) yolu tapanlardan oldular.
17. Onlarin hekayeti (qaranliq gecede genish bir cholde) od yandiran shexsin hekayetine benzeyir. Belelikle, (od) onun etrafini ishiqlandiran kimi, Allah (odu sondurmekle) onlarin nurunu aradan aparar ve onlari hech gore bilmeyecekleri bir qaranliqda boshlayar.
18. Kar, lal ve kordurlar. Buna gore de (haqqa teref) qayitmirlar.
19. Yaxud (onlarin hekayeti) semadan yagan ve qaranliqlar, goy gurultusu ve shimsheyi olan doluya (dushmush shexslerin hekayetine) benzeyir. Onlar olumden qachmaq uchun ildirimin shiddetinden barmaqlarini qulaqlarina tixayarlar. Allah butun kafirleri (elm ve qudret baximindan) ehate etmishdir.
20. chaxan shimshek az qalir ki, onlarin gozlerinin ishigini aradan aparsin. Onlara ishiq sachan zaman hemin ishiqda yol geder, feza qaranliqlashanda ise dayanarlar. eger Allah isteseydi, onlarin eshitme ve gorme (qabiliyyet)lerini ellerinden alardi. chunki Allah her sheye qadirdir.
21. Ey insanlar! Sizi ve sizden evvelkileri yaradan Rebbinize ibadet edin, belke (bununla) teqvali olasiniz.
22. Hemin O Allah ki, yeri sizin uchun (serilmish) doshenecek ve goyu (ucaldilmish) bina etdi, goyden (yagish, qar ve dolu sheklinde) su endirdi ve onun vasitesile sizin uchun meyvelerden ruzi chixartdi. Buna gore de, (butlerin bu cur varliqlari yaratmaq ve ruzi vermek qudretine malik olmamalarini) bile-bile Allaha sherikler qoshmayin.
23. eger Bizim oz bendemize nazil etdiyimize shekkiniz varsa, dogruchusunuzsa siz de (fesahet, kelmelerinin gozelliyi, belaget, menalarinin derinliyi baximindan ve ya onun kimi hech kimden ders almayan bir shexs terefinden) bir sure getirin ve (bu ishde) Allahdan bashqa butun komekchilerinizi ve shahidlerinizi de chagirin (ki, onlar sizin surenizin Bizim suremiz kimi olmasina shehadet versinler).
24. Ve eger (bele bir ishi) etmeseniz - hech vaxt ede bilmeyeceksiniz de - onda, kafirler uchun hazirlanmish ve yanacagi insanlar ve dashlar olan oddan chekinin.
25. Iman getirib yaxshi ishler goren shexslere mujde ver ki, onlar uchun (evlerinin ve agaclarinin) altindan chaylar axan cennetler (ve ya baglar) vardir. Hemin baglardan onlara ruzi olaraq bir meyve verilen zaman deyerler: ''Bu, evvelden (dunyada) bizim ruzimiz olmush sheydir.'' Ve onlarin yanina butun meyveler (gozellik ve letafet baximindan) bir-birine oxshar getiriler. Orada onlar uchun (aybashi, xestelik ve pis xasiyyetden) pak zovceler vardir ve onlar orada ebedi qalacaqlar.
26. shubhesiz, Allah her hansi bir misali chekmekden - agcaqanad olsun, ondan boyuyu, ya balacasi- utanmaz. Iman getirenler (fikirlesherek meqsedi derk etmekle ve ya mutleq itaet ve tabechilik vasitesi ile) bilirler ki, bu onlarin Rebbi terefinden olan bir heqiqetdir. Kafirler ise deyerler: ''Goresen Allahin bu meselden meqsedi nedir?!'' (Beli, Allah) onunla (bir heqiqeti beyan etmekle) choxlarini azdirir (onlarin ixtiyari azginliga dushmelerine sebeb olur) ve choxlarini onunla hidayet edir. (Allah) onunla ancaq fasiqleri azdirir.
27. Hemin kesleri ki, Allahla ehd-peyman bagladiqdan sonra onu pozur (Allahin hokmleri eqli ve neqli cehetden subuta yetirildikden sonra onlarla muxalifet edir), Allahin, birleshdirilmesini emr etdiyi sheyleri (qohum-eqreba, mesumlar ve din kimi sheylerle elaqeni) kesir ve yer uzunde fitne-fesad toredirler. Ziyana ugrayanlar da onlardir.
28. Allaha nece kafir olursunuz, halbuki siz olu idiniz (bedeninizi teshkil eden ilk maddeler bir-birine birleshmemishden ve ruh ufurulmemishden qabaq cansiz hisseler idi), O, sizi diriltdi, sonra sizi oldurecek ve yeniden dirildecek. Daha sonra ise Ona teref qaytarilacaqsiniz.
29. Yer uzunde olanlarin hamisini sizin uchun yaradan, sonra ise semaya (onun yaradilishina) bashlayan, belelikle onlari (hikmete uygun ve yaradilishinda hech bir noqsan olmadan) yeddi sema halinda nizama salan Odur. O, her sheyi bilendir.
30. Ve (yadina sal) o zaman(i) ki, Rebbin meleklere dedi: ''Heqiqeten Men yer uzunde bir canishin (Allahin oradaki numayendesi, ya da oranin nesli kesilmish qedim sakinlerinin canishini) qoyacagam''. Dediler: ''Orada fesad toredecek ve qanlar tokecek bir kesi (canishin) qoyursan?! Halbuki biz Seni kamilliklerle vesf ederek zikr oxuyur ve (butun eyb ve noqsanlardan) pak bilirik.'' Allah buyurdu: ''shubhesiz, Men sizin bilmediyiniz bir shey bilirem.''
31. Ve butun adlari Ademe oyretdi (dunyanin butun varliqlarinin nesli kesilenedek adlarini bir dilde ve ya besheriyyetin gelecekde olacaq butun dillerinde ve yaxud butun ad sahiblerinin heqiqetlerini, xususiyyetlerini ve nishanelerini ona oyretdi). Sonra onlari (bu menalari) meleklere gostererek buyurdu: ''eger dogruchusunuzsa bunlarin adlarini (ve ya heqiqet ve sirlerini) Mene xeber verin.''
32. Dediler: ''Sen (butun eyb ve noqsanlardan) paksan! Bizim Senin bize oyretdiklerinden bashqa bir elmimiz yoxdur; dogrudan da, bilen de Sensen, hikmet sahibi de!''
33. Allah buyurdu: ''Ey Adem, onlarin adlarini (ya onlarin heqiqetlerini ve sirlerini) meleklere xeber ver.'' Ele ki, (Adem onlarin) adlarini (ya heqiqetlerini) meleklere xeber verdi, Allah buyurdu: ''Size demedimmi ki, heqiqeten Men goylerin ve yerin gizlinliklerini bilirem ve sizin hem ashkar etdiyinizden, hem de gizletdiyinizden xeberdaram?!''
34. Ve (yadina sal) o zaman(i) ki, meleklere ''Ademe secde ve tezim edin!'' buyurduq. Iblisden bashqa onlarin hamisi secde etdi. O (ise) boyun qachirtdi ve tekebbur gosterdi. O, (oz kufrunu gizli saxlayan) kafirlerden idi.
35. Ve dedik: ''Ey Adem, sen ve zovcen bu bagda meskunlashin, onun (meyve ve nemetlerinin) istediyiniz yerinden bolluca yeyin ve bu agaca (bugda, uzum, ya encir agacina) yaxinlashmayin ki, zalimlardan olarsiniz.''
36. Belelikle, sheytan o ikisini hemin agac vasitesi ile azdirdi ve onlari olduqlari yerden (keramet zirvesinden ve nemetler mekanindan) chixartdi. Biz dedik: ''(sheytanla birlikde bu mekan ve meqamdan) hemishelik bir-birinize dushmen olaraq yere enin. Yerde sizin uchun mueyyen bir zamanadek siginacaq ve yashayish vasiteleri olacaqdir. (Onun zamani her bir besher ovladi uchun omrunun muddeti, butun besher nesli uchun ise dunyanin sonuna qederdir.)
37. (Yer uzunde bir muddet qaldiqdan) sonra, Adem oz Rebbi terefinden bezi kelmeler aldi (ona tovbe telqin olundu ve ya oyredilen adlarla ona tovbe ilham olundu ve o, tovbe etdi). Allah da ona nezer ederek tovbesini qebul etdi. O, chox tovbe qebul eden ve mehribandir.
38. Dedik: ''Hamiliqla oradan (o uca meqamdan) yere enin. Belelikle, eger Menim terefimden size (peygemberler ve sema kitablari vasitesile) bir hidayet gelse, Menim hidayetime tabe olanlara hech bir qorxu yoxdur ve onlar qemgin olmayacaqlar.''
39. ''Kafir olan ve Bizim (tovhid ve tekliyimiz baresindeki eqli ve neqli) nishanelerimizi tekzib edenler ise Cehennem ehlidirler ve orada ebedi qalacaqlar.''
40. Ey Israil ovladlari (ey Yequbun yehudi ve xachperest ovladlari, Yequbun vaxtindan Isanin vaxtina kimi), size verdiyim nemetleri yadiniza salin ve Menim ehd-peymanima vefa edin ki, Men de sizin ehd-peymaniniza vefa edim (sizin ehd-peymaniniz itaet, Menimki ise savab ve mukafat vermekdir). Ve yalniz Menden qorxun!
41. Sizinle olanin (Tovrat ve Incilin) tesdiqleyicisi olan nazil etdiyimize (Qur`ana) iman getirin ve ona ilk kafirler olmayin (ki, gelecek nesiller de size tabe olub hemishelik kafir olsunlar). Ve Menim ayelerimle (onlari tehrif etmekle, aradan aparmaqla ve sehv yozmaqla) az bir deyer elde etmeyin ve yalniz Menden qorxun!
42. Haqqa batil donu geydirmeyin ve bile-bile haqqi gizletmeyin.
43. Namaz qilin, zekat verin ve ruku edenlerle birlikde ruku edin (namaz qilanlarla birge namaz qilin).
44. (Semavi) kitabi oxumaginiza baxmayaraq camaata yaxshiligi emr edir, ozunuzu ise unudursunuz?! Hech fikirleshmirsiniz?!
45. (Ishlerinizde) sebr (oruc) ve namazdan komek dileyin. elbette ki, komek dilemek ve namaz (bunlarin her ikisi) itaetkarlardan bashqalarina agir ve chetindir.
46. O kesler ki, (nehayet) oz Rebblerine qovushacaqlarini ve mutleq Ona teref qayidacaqlarini bilirler.
47. Ey Israil ovladlari, size bexsh etdiyim nemetlerimi ve sizi (oz zamaninizda) alemdekilerden ustun etmeyimi yadiniza salin.
48. Ve o gunden qorxun ki, hech kes bashqasinin haqqini odeye, bir dileyi yerine yetire ve bir ezabi def ede bilmeyecek ve hech kimin shefaeti qebul olunmayacaq, ne kimdense (ezabdan qurtulmaq uchun) bir evez alinacaq ve ne de onlara bir komek gosterilecekdir.
49. Ve (yadiniza salin) o zaman(i) ki, size en agir ishgenceler veren - oglanlarinizin bashlarini bir yerde kesen, qadinlarinizi ise diri saxlayan fironchulardan (onlarin caynagindan) nicat verdik. Bu ishde (sizin uchun) Rebbiniz terefinden boyuk bir imtahan var idi.
50. Ve (yadiniza salin) o zaman(i) ki, denizi sizin uchun yardiq, belelikle, size nicat verdik ve siz baxa-baxa fironchulari (suda) batiraraq bogduq.
51. Ve (yadiniza salin) o zaman(i) ki, Musa ile qirx gece vedeleshdik (ki, hemin muddet erzinde Tur daginda Tovrati ona vehy edek). Hemin vaxt siz ondan (o getdikden) sonra buzova ibadet etmeye bashladiniz ve hemin halda zalim idiniz.
52. Hemin vaxt, o ishden sonra sizi efv etdik ki, belke shukr edesiniz.
53. Ve (yadiniza salin) o zaman(i) ki, Musaya (sema) kitab(i) ve (haqqi batilden) ayiran verdik ki, belke hidayet olunasiniz.
54. Ve (yadiniza salin) o zaman(i) ki, Musa oz qovmune dedi: ''Ey menim qovmum, heqiqeten, siz buzova sitayish etmekle ozunuze zulm etdiniz. Odur ki, Yaradaniniza teref (qayidaraq) tovbe edin ve ozunuzu oldurun (tovbe ve zahidlikle oz nefsi isteklerinizi oldurun. Yaxud gunahsizlar buzova sitayish edenleri oldursunler) ki, bu emel Yaradaninizin yaninda sizin uchun daha yaxshidir.'' Belelikle (bele etdikden sonra), Allah size nezer saldi ve sizin tovbenizi qebul etdi, (chun)ki O, chox tovbe qebul eden ve mehribandir.
55. Ve (yadiniza salin) o zaman(i) ki, dediniz: ''Ey Musa, Allahi ashkar suretde gormeyince, sene esla iman getirmeyeceyik.'' Belelikle, gozunuz baxa-baxa sizi ildirim vurdu.
56. olumunuzden sonra sizi (yeniden) diriltdik ki, belke shukr edesiniz.
57. Ve (Sina sehrasinda sergerdan qaldiginiz zaman) buluddan bashiniz uzerinde kolgelik duzeltdik ve size ''menn'' (bir nov agac shiresinden hazirlanmish yemek) ve bildirchin endirdik (ve dedik:) ''ruziniz etdiyimiz pak teamlardan yeyin.'' Onlar (itaetsizlik ve nashukurluk etmekle) Bize zulm etmediler, lakin ozlerine zulm edirdiler.
58. Ve (yadiniza salin) o zaman(i) ki, dedik: ''Bu shehere (Beytul-Muqeddese) daxil olun ve oranin istediyiniz yerinden bolluca yeyin ve bu qapidan (sheherin, ya Mescidul-eqsanin qapisindan) secde halinda daxil olun ve ''(ilahi, bizim isteyimiz) gunahlarin tokulmesidir'' deyin ki, sizin sehvlerinizi bagishlayaq. Biz yaxshi ish gorenleri(n savabini) artiracagiq.
59. Lakin zulm edenler (Allahin kelamini) onlara deyilenden bashqa shekile saldilar (meselen, gunahlarin bagishlanmasini istemek evezine bugda istediler). Biz de zulm edenlere itaetden chixdiqlarina gore goyden ezab nazil etdik.
60. Ve (yadiniza salin) o zaman(i) ki, Musa oz qovmu uchun su isteyende (ona) ''esani o dasha vur'' dedik. Belelikle, ondan (Yequbun neslinden olan on iki qebile uchun) on iki cheshme qaynadi. Her bir deste ozunun su ichmek yerini tanidi (ve dedik): ''Allahin ruzilerinden yeyin, ichin ve bu yer uzunde fesad toreden olaraq hereket etmeyin.''
61. Ve (yadiniza salin) o zaman(i) ki, dediniz: ''Ey Musa, biz bir cur yemeye hech cur dozmeyeceyik. Buna gore de bizim baremizde oz Rebbini chagir ki, bizim uchun yerin bitirdiyi sheylerden - goyerti, xiyar, sarimsaq, mercimek ve sogan chixarsin.'' Musa dedi: ''Siz daha yaxshinin yerine alchaq shey isteyirsiniz? (Indi ki, beledir) bir shehere (sheherlerden birine) gedin ki, istediyiniz sheyler sizin uchun hazirdir''. Ve onlara (alinlarina heqirlik,) xarliq ve mohtacliq damgasi vuruldu ve Allahin qezebine layiq oldular. Bu (xarliq) ona gore idi ki, onlar hemishe Allahin nishanelerine kafir olur ve Allahin peygemberlerini haqsiz yere oldururduler. Bu (kufr ve peygemberlerin oldurulmesi ise) ona gore idi ki, onlar itaetsizlik edir ve hemishe oz hedlerini ashirdilar.
62. shubhesiz, (Islama) iman getirenler, yehudiler, xachperestler ve sabiiler (Nuhun ve ya Yehyanin ardicillari), (bu destelerden) her kim (oz peygemberlerinin esrinde) Allaha ve axiret gunune iman getirse ve yaxshi ishler gorse, onlar uchun Rebbi yaninda hallarina munasib sabit mukafat vardir. Onlara (Qiyamet gunu) ne bir qorxu var, ne de qemgin olarlar.
63. Ve (yadiniza salin) o zaman(i) ki, sizden ehd-peyman aldiq ve Tur dagini bashinizin uzerine ucaltdiq (ve dedik): ''(Tovratin ayelerinden) size verdiklerimizi ezmle, mohkem irade ile qebul edin ve orada olanlari (emel etmek uchun) xatirlayin, belke teqvali olasiniz''.
64. Hemin vaxt, ondan sonra siz (oz ehd-peymaninizdan ve deyilenleri qebul etmekden) uz donderdiniz. eger Allahin size lutf ve merhemeti olmasaydi (size tovbe etmeyi nesib etmeseydi), mutleq zerer chekenlerden olardiniz.
65. Ve elbette, siz icherinizden shenbe gunu (Allahin emrinden) chixanlari (ve hemin gunu baliq tutanlari) tanidiniz. Biz onlara dedik: ''Meymun ve (Bizim dergahimizdan) qovulmushlar olun!'' (Onlarin bu cur olmalarini istedik, ele bu cur de oldular.)
66. Belelikle, Biz o cezani (hemin dovrde) olanlar ve sonraki nesiller uchun ibretamiz bir ceza ve teqvalilar uchun oyud-nesihet etdik.
67. Ve (yadiniza salin) o zaman(i) ki, Musa oz qovmune dedi: ''Allah size (namelum shexsin qatilinin kimliyinin bilinmesi uchun) dishi bir inek kesmeyinizi emr edir''. Dediler: ''Bizi mesxere edirsen?!'' Dedi: ''Nadanlardan olmaqdan Allaha penah apariram.'' (chunki, mesxere etmek nadanlarin ishidir.)
68. Dediler: ''Bize gore Rebbini chagir, o dishi ineyin neceliyini (ve onun neche yashinda olmali oldugunu) bize aydinlashdirsin''? Dedi: ''O deyir ki, hemin dishi inek ne ishden dushmush qoca, ne de hech ishlememish cavandir, bunlarin ikisinin arasindadir. Odur ki, size emr olunani yerine yetirin!''
69. Dediler: ''Bize gore Rebbini chagir, onun renginin neceliyini bize aydinlashdirsin.'' Dedi: ''Rebbiniz deyir ki, o, gorenlere xosh gelen xalis tund sari rengli bir inekdir.''
70. Dediler: ''Bize gore Rebbini chagir, onun hansi inek oldugunu bize aydinlashdirsin. Heqiqeten, bu inek (onun neceliyi) bize qaranliq qalib ve elbette, Allah istese, biz dogru yolu tapanlardaniq.''
71. Dedi: ''Rebbiniz deyir ki, o, yer shumlamaq ve ekin yerini suvarmaq uchun ram olmayan dishi bir inekdir, saglamdir (ne bir noqsani var ve ne de bir ish gorub) ve onda esl rengine zidd olan reng lekesi yoxdur.'' Dediler: ''Indi (bu mesele baresinde) heqiqeti getirdin''. Belelikle, onun (ineyin) bashini kesdiler, (herchend ki,) ele etmeye razi deyildiler.
72. Ve (yadiniza salin) o zaman(i) ki, bir neferi oldurub, onun (qatili) baresinde mubahiseye bashladiniz ve Allah, gizletdiyinizi ashkar etmek isteyirdi.
73. Buna gore de dedik: ''(Kesilmish ineyin) uzvlerinin bir parchasini ona (oldurulmush shexsin bedenine) vurun (ki, dirilerek oz qatilini tanitdirsin).'' Allah oluleri bu cur dirildir ve oz (tovhid ve qudret) nishanelerini size gosterir ki, belke dushunesiniz.
74. Sonra, onun (mocuzelerin) ardinca sizin qelbleriniz sertleshdi, dash parchalari kimi ve ya ondan da berk oldu. chunki (Musanin dashi ve bulaqlarin dashlari kimi) bezi dashlar var ki, onlardan chaylar qaynayir, bezileri parchalanir ve ichinden su sizir ve bezileri Allahin (yaradarken tebietlerinde qoydugu) qorxusundan (daglardan) tokulur. (Varliqlarin Allahin iradesinden tesirlenmeleri onlarin fitri qorxu ve itaetleridir. Meqsed budur ki, dashlar tesirlenir, amma onlarin qelblerinde Allahin iradesine teslim hali goze charpmir.) Allah sizin etdiklerinizden xebersiz deyildir.
75. (Siz muselmanlar) onlarin (yehudilerin) size (sizin dininize) iman getirmelerine goz dikirsiniz, halbuki, onlarin bir destesi (onlarin alimlerinin bezileri, tarix boyu) Allahin kelamini eshidir, lakin baresinde dushunub basha dushdukden sonra (oz dunyevi meqsedlerine gore) onu bilerekden (ishlerinin chirkinliyini bile-bile) tehrif edirdiler.
76. Iman getirenlerle gorushdukleri zaman ''biz iman getirdik'' deyirler. Bir-birleri ile xelvete chekildikde ise (bir-birlerine) ''Allahin (Tovratin ayelerinden elmini) size achiqladigini (Islam peygemberinin sifetlerini ve onun dogrulugunu beyan eden ayeleri) ne uchun onlara (muselmanlara) soyleyirsiniz ki, hemin hokmleri Rebbinizin yaninda size qarshi (delil) getirsinler (ve qelebe chalsinlar)? Hech dushunmursunuz?!'' deyirler.
77. Meger onlar bilmirler ki, Allah onlarin gizletdiklerini de, ashkar etdiklerini de bilir?!
78. Onlarin bezileri kitabdan (Tovratdan, bir ovuc) bosh xeyal ve puch arzulardan bashqa bir shey bilmeyen savadsizlardir ve onlar (kitabin hokmleri baresinde) yalniz zenn ve gumana malikdirler.
79. Buna gore de vay olsun o keslerin halina ki, azaciq bir qazanc elde etmek uchun oz elleri ile bir yazi yazib, sonra ''bu, Allah terefindendir'' deyirler. elleri ile yazdiqlarina gore vay olsun onlara ve vay olsun onlara (bu tehrifin muqabilinde) elde etdiklerine gore!
80. Ve dediler: ''Cehennem odu bizi bir neche gunden (dede-babalarimizin buzova ibadet etdikleri gunlerin sayindan) artiq yandirmaz''. De: ''Allah terefinden bir ehd-peyman almisiniz - ki, Allah da hech vaxt oz ehd-peymanina xilaf chixmaz - yoxsa Allaha qarshi bilmediyinizi soyleyirsiniz?!''
81. Beli, (size, uzun suren bir ezab gelecek, chunki) kim pis ish gorse ve gunahi (tekrar neticesinde) onun butun vucudunu (imaninin aradan getmesi heddine kimi) ehate etse, bele shexsler Cehennem ehlidirler ve orada hemishelik qalacaqlar.
82. Iman getiren ve yaxshi ishler goren kesler ise Cennet ehlidirler ve orada ebedi qalacaqlar.
83. Ve (yadiniza salin) o zaman(i) ki, Israil ovladlarindan ''hech vaxt Allahdan qeyrisine ibadet etmeyin, ata-analariniza, yaxinlariniza, yetimlere ve yoxsullara yaxshiliq edin, insanlarla xosh dille danishin, namaz qilin ve zekat verin'' (deye) ehd-peyman aldiq. Sonra az bir qisminizden bashqa, haminiz uz donderdiniz. Siz (zaten) donuksunuz.
84. Ve (yadiniza salin) o zaman(i) ki, sizden ''bir-birinizin qanini tokmeyin, bir-birinizi oz evlerinizden chixarmayin!'' (deye) ehd-peyman aldiq. Sonra (siz oz ehd-peymaninizi) etiraf etdiniz ve ona shahidsiniz.
85. (Lakin) yene ele bir-birinizi olduren, ozunuzden olan bir desteni onlara qarshi bir-birinize gunah ve itaetsizlik uzunden komek etmekle oz yurdlarindan (qovub) chixaran ve (bununla bele) onlar esir halinda sizin yaniniza gelende fidye vererek onlari azad eden de ele sizsiniz, halbuki onlari (muharibeye) chixartmaq size (ele evvelden) haram idi. Demeli siz kitabin (Tovratin hokmlerinin) bir hissesine iman getirib, diger bir hissesine kafir olursunuz?! (Muharibe etmek ve qovub-chixarmagin haram olmasini redd, oz dindashlarinizin azad edilmelerinin vacibliyini ise qebul edirsiniz?!) Buna gore de, sizden bele ish gorenlerin cezasi dunyada xarliq ve zilletden bashqa bir shey deyildir. Qiyamet gunu ise (onlar) en shiddetli bir ezaba teref qaytarilacaqlar. Allah, etdiklerinizden xebersiz deyildir.
86. Onlar bu dunya heyatini axiretin bahasina almish keslerdir. Odur ki, (axiretde) onlarin ezabi esla yungulleshmeyecek ve onlara (hech bir) komek de olunmayacaqdir.
87. Heqiqeten, Biz Musaya (sema) kitab(i) verdik ve ondan sonra bir-birinin ardinca peygemberler gonderdik. Meryem oglu Isaya aydin deliller eta etdik ve onu Ruhul-Qudusla quvvetlendirdik. Bes ne uchun hansisa bir peygember size ureyinize yatmayan bir shey getirende tekebbur gosterdiniz, bir desteni tekzib edir, bir desteni ise oldururdunuz?!
88. Ve dediler: ''Bizim qelblerimiz (fitri olaraq senin sozlerini derk etmekden) ortuludur''. (Bele deyil,) eksine, Allah onlari kufrlerinin muqabilinde oz rehmetinden uzaqlashdirib. Buna gore de az iman getirirler (sema kitablarinin mushterek yerlerine ve ya oz nefsi isteklerine uygun olanlara iman getirirler).
89. Ele ki, onlara Allah terefinden ellerinde olani (Tovrati) tesdiq eden bir kitab (Qur`an) geldi, onlar bundan evvel hemishe ozlerinin (hemin kitabi getirecek peygember vasitesi ile) kafirler uzerinde qelebelerinden xeber verdikleri halda (butun bunlara baxmayaraq), bildikleri shey onlara gelen zaman ona kufr etdiler. Odur ki, Allahin leneti olsun kafirlere!
90. ozlerini satdiqlari shey - Allahin oz lutfu ile istediyi bendesine (kitab) nazil etmesine paxilliq etdikleri uchun Onun nazil etdiyine kafir olmalari - ne qeder de pis bir sheydir. Belelikle, onlar (Allah terefinden) qezeb ustunden qezebe duchar oldular. Kafirler uchun xaredici bir ezab vardir.
91. Onlara ''Allahin nazil etdiyine (Qur`ana) iman getirin'' deyildikde, ''biz ozumuze gonderilene (Tovrata) iman getiririk'' deyerler. Ondan (Tovratdan) sonrakina kafir olurlar, halbuki o, haqq ve ellerindekinin tesdiq edenidir. De: ''eger sizin (Tovrata) imaniniz varsa, bes ne uchun bundan evvel (butun tarixiniz boyunca) Allahin peygemberlerini oldururdunuz?!''
92. Heqiqeten Musa size mocuzeler ve achiq-aydin deliller getirdi, lakin siz ondan (o, Tur dagina getdikden) sonra (ozunuze ve Allahin ayelerine qarshi) zulm ederek buzova sitayish etmeye bashladiniz.
93. Ve (yadiniza salin) o zaman(i) ki, sizden ehd-peyman aldiq ve Tur dagini bashiniz uzerine qaldirdiq (ve dedik): ''(Tovratin ayelerinden) size verdiklerimizi ciddiyyetle oyrenin, eshidin ve qebul edin.'' Onlar (dilleri ile) ''eshitdik'', (qelbleri ile ise) ''itaetsizlik etdik'' dediler ve kufrlerine gore buzovun mehebbeti onlarin qelblerinde mohkemlendi. De: ''eger mominsinizse (ve buzova perestish etmeyi, peygemberleri oldurmeyi ve tekzib etmeyi size imaniniz emr edirse), onda imaninizin size emr etdiyi shey ne qeder de pisdir!''
94. De: ''eger Allah yaninda olan axiret evi bashqa insanlara deyil, yalniz size mexsusdursa, eger dogruchusunuzsa onda olumu arzulayin.''
95. Onlar ozlerinden qabaga gonderdikleri sheylere (pis emellerine) gore, olumu esla arzulamazlar. Allah zalimlarin (halindan) xeberdardir.
96. elbette (ki,) sen onlari (uzun) omur surmeye butun insanlardan - hetta (Allaha) sherik qoshanlardan - heris gorersen! Onlarin her biri min il yashamaq isteyer, halbuki, hemin uzun omur onu (Cehennem) ezab(in)dan uzaqlashdiran deyildir. Allah onlarin etdiklerini gorendir.
97. (''Cebraile dushmenik ve buna gore de seni qebul etmirik'' - deyen yehudilerin cavabinda) de: ''Cebraile dushmen olan kes (eslinde Allahin dushmenidir, chunki) o, Qur`ani senin qelbine Allahin emri (ve ya ezeli iradesi) ile ondan qabaq olan (semavi kitab)larin tesdiq edicisi ve mominler uchun hidayet ve mujde olaraq nazil edib.''
98. Kim Allah, Onun melekleri, peygemberleri, Cebrail ve Mikail ile dushmen olsa (kafirdir ve) shubhesiz Allah da kafirlere dushmendir.
99. Heqiqet budur ki, Biz sene aydin ve aydinliq getiren ayeler nazil etdik ve onlara ancaq fasiqler kafir olarlar.
100. Ne uchun onlar ne vaxt (Allah ve Onun peygemberleri ile) ehd baglayiblarsa, onlarin bir destesi onu pozub?! (Bunlar neinki ehdi pozurlar,) hetta ekseriyyeti iman getirmir.
101. Onlara (yehudi ve xristianlara) Allah terefinden ellerinde olani (Tovrat ve Incili) tesdiq eden bir peygember geldikde, onlardan kitab (elmi) verilmish bir deste Allahin kitabina (Qur`ana ve ya oz kitablarina, onun Allahin kitabi olmasini) bilmirmish kimi arxa chevirdi.
102. (Yehudiler) Suleymanin zamaninda sheytanlarin (ozlerinin tertib etdikleri cadu kitabindan) oxuduqlarina tabe oldular. Suleyman kafir olmadi (hemin dovrde kufre sebeb olan ve ya kufr hesab olunan sehr gunahina batmadi), lakin sheytanlar camaata sehr oyretmekle ve hemchinin Babil diyarina nazil olmush iki meleye - Harut ve Maruta nazil olanla (onlara tabe olmaqla) kafir oldular. Halbuki o ikisi ''biz yalniz imtahan vasitesiyik (ve sehri sene yalniz sehrbazlarla mubarize ve onlarin sehrini batil etmek uchun oyredirik)'' demekden bashqa hech kese (bir shey) oyretmirdiler. Odur ki, amandir, kufr etme (ve sehri qadagan olunmush yerlerde istifade etme)!'' Lakin onlar o iki melekden vasitesile erle arvad arasinda ayriliq saldiqlari shey oyrenirdiler, halbuki Allahin (ezeli) izni olmadan kimese zerer vurmaq qudretine malik deyildiler. Ve onlar daim ozlerine zerer vuran ve faydasi olmayan sheyler oyrenirdiler. Heqiqeten, (yehudi tayfasi) bele bir emeli satin alanin axiretde bir nesibinin olmayacaginin qetiliyini bilirdiler. ozlerini satdiqlari shey olduqca pisdir, eger bilseydiler!
103. eger onlar iman getirseydiler ve teqvali olsaydilar (Allahdan qorxsaydilar) elbette ki, Allah terefinden olan savab daha yaxshi olardi, eger bilseydiler!
104. Ey iman getirenler! (Peygembere xitab ederken) ''raina'' (bizi riayet ele) demeyin, ''unzurna'' (bize nezer sal) deyin (-chunki, birinci ifade yehudilerin yaninda nifrin menasinadir-) ve (Allahin emrini) eshidin! Kafirler uchun agrili bir ezab vardir.
105. Ne kitab ehlinden olan kafirler, ne de mushrikler Rebbiniz terefinden size (vehy, kitab ve qelebe kimi) bir xeyir nazil olmasini sevmirler, halbuki Allah oz rehmetini istediyi shexse mexsus eder. Allah boyuk lutf, merhemet sahibidir.
106. Her hansi bir nishaneni aradan aparsaq, ya yaddashlardan silsek, ondan daha xeyirlisini, ya onun benzerini getirerik (her hansi bir Qur`an ayesini, ya umumi bir hokmu, ya hansisa bir ilahi delili ve ya diger elametleri gotursek, onun yerine bashqasini getirerik). Meger Allahin her bir sheye qadir olmasini bilmirsen?!
107. Meger bilmirsenmi ki, goylerin ve yerin heqiqi mulkiyyeti, selteneti ve hokumeti yalniz Allaha mexsusdur?! (chunki her bir sheyin yaradilishi, qorunmasi, idare olunmasi ve yox edilmesi Onun isteyinden asilidir.) Sizin Allahdan bashqa hech bir bashchi ve yardimchiniz yoxdur?!
108. Yoxsa siz de Peygemberinizden bundan qabaq Musadan (Allahin gozle gorulmesi) istenilen kimi (qeyri-mumkun ve ya faydasiz bir ish) istemek isteyirsiniz?! Imanin yerine kufru qebul eden shexs, heqiqeten, dogru yolu itirmishdir.
109. Kitab ehlinin choxu heqiqet (Islamin haqq olmasi) onlara aydin olduqdan sonra vucudlarindan qaynaqlanan paxilliq uzunden sizi imaninizdan sonra kufre qaytarmaq isteyirler. Buna gore de Allahin emri gelene kimi (helelik onlarla vurushmaqdan vaz) kechin ve (onlari) mezemmet etmeyin. Heqiqeten, Allah her sheye qadirdir.
110. Namaz qilin ve zekat verin. ozunuz uchun qabaga ne yaxshi emel gonderseniz onu(n hamisini) Allahin yaninda tapacaqsiniz. Heqiqeten, Allah etdiyiniz (butun) emelleri gorendir.
111. Ve dediler: ''Cennete yehudi, ya xristiandan bashqa esla hech kes daxil olmayacaqdir.'' Bu, onlarin xam xeyallaridir. De: ''eger dogruchusunuzsa delil-subutunuzu getirin.''
112. Beli, ozunun butun vucudunu Allaha teslim eden kes, yaxshi emel sahibi olsa, onun uchun Rebbinin yaninda meqamina uygun bir mukafat vardir. Onlar uchun (axiretde hech) bir qorxu yoxdur ve onlar qemgin olmayacaqlar.
113. Yehudiler dediler: ''Xristianlar haqq dinde deyildirler.'' Ve xristianlar dediler: ''Yehudiler dogru dinde deyildirler.'' Halbuki, onlarin hamisi (sema) kitab(i) oxuyurlar. (Demeli iddialarin her ikisi sehvdir ve her iki sheriet yalniz oz zamanlarinda haqdir.) (Mushrikler kimi) nadanlar da onlarin sozleri kimi (sozler) dediler (ki, muselmanlar haqq deyildirler). Odur ki, baresinde ixtilafa dushdukleri shey baresinde onlarin aralarinda Qiyamet gunu Allah hokm edecekdir.
114. Allah mescidlerinde Onun adinin chekilmesine mane olan ve onlarin viran edilmesi (istiqameti)nde chalishandan daha zalim kim ola biler? Onlar ora ancaq (insanlarin ve ya Allahin) qorxu(su) ile daxil olmalidirlar ve buna layiqdirler. Onlar uchun (bu) dunyada xarliq, axiretde ise boyuk bir ezab vardir.
115. sherq ve qerb (yer kuresi, elece de sherq ve qerbi olan butun planetler) Allaha mexsusdur. Odur ki, (butun dua ve ibadetlerde) hansi terefe uz tutsaniz Allahin uzu (semti) oradir. shubhesiz Allah (vucud, qudret ve rehmet baximindan) genish ve bilendir.
116. Ve (kitab ehli) dedi: ''Allah (ozu uchun) ovlad goturmushdur!'' O (butun bunlardan) pakdir! eksine, goylerde ve yerde olanlarin hamisi Onun heqiqi mulkudur (chunki onlarin yaradilishi, qorunmasi, idare olunmasi ve yox edilmesi Onun elindedir). Hami Onun qarshisinda teslimdir. (Bele olan halda, mulkiyyet nece ovlad ola biler ve mulkiyyet sahibinin ona ne ehtiyaci var?)
117. (O,) goyleri ve yeri yoxdan (layihe ve plansiz) yaradandir. Bir sheyin vucuda gelmesi emrini verende, ona yalniz ''ol!'' deyer, (hemin shey de) derhal olar. (Bir sheyi istediyi zaman hemin shey derhal vucuda geler.)
118. (Mushrik ve kafirlerden olan) nadanlar dediler: ''Allah bizimle ne uchun danishmir ve ya bize (senin peygemberliyine delalet eden) bir mocuze gelmir?!'' Onlardan qabaqkilar da buna benzer sozler dediler. Onlarin qelbleri (nadanliq ve inadkarliqda) bir-birine benzeyir. shubhesiz, Biz (tovhid ve oz dinimiz baresindeki) aydin delilleri inam ehli uchun beyan etmishik.
119. shubhesiz, Biz seni haqq ve dogru olaraq mujde veren ve qorxudan kimi gonderdik ve sen (risaleti chatdirdiqdan ve delil getirerek behaneye yer qoymadiqdan sonra) Cehennem ehli uchun (onlarin veziyyetleri baresinde) qetiyyen mesuliyyet dashimirsan.
120. Sen yehudi ve xristianlarin dinlerine tabe olmayinca, onlar hech vaxt senden razi qalmayacaqlar. De: ''Heqiqeten (esl) hidayet yalniz Allahin hidayetidir''. eger sene gelen elmden sonra, onlarin nefsi isteklerine tabe olsan, Allah terefinden senin uchun esla bir bashchi ve yardimchi olmayacaqdir.
121. Ona (Qur`ana, ya Peygembere) iman getirenler (yehudi ve xristianlar kimi sema) kitab(i) verdiyimiz ve onu layiqince (tehrif etmeden, dushunub emel etmekle) tilavet eden keslerdir. Ziyana ugrayanlar ise onu inkar edenlerdir.
122. Ey Israil ovladlari, size verdiyim nemetimi ve sizi (oz zamaninizda) butun alemdekilerden ustun etmeyimi xatirlayin.
123. Ve hech kesin bir bashqasinin ezabini def ede bilmeyeceyi, (ezabin yerine) ondan bir evezin qebul olunmayacagi, shefaetin ona hech bir fayda vermeyeceyi ve onlara hech bir komeyin de gosterilmeyeceyi gunden chekinin.
124. vasitesi ile sonra, Adem oz Rebbi terefinden bezi kelmeler aldi . Haqqa batil donu geydirmeyin ve bile
Ve (yadina sal) o zaman(i) ki, Rebbi Ibrahimi bezi ishlerle imtahana chekdi. Belelikle, o (Ibrahim), her sheyi kamil suretde yerine yetirdi. Rebbi dedi: ''Heqiqeten, Men seni insanlara imam ve rehber teyin etdim.'' (Ibrahim) dedi: ''ovladlarimdan nece?'' Dedi: ''Menim ehd-peymanim zalimlara nesib olmaz.''
125. Ve (yadiniza salin) o zaman(i) ki, Biz bu Evi (ezemetli Ke`beni) insanlarin donush yeri ve emin-amanliq mekani etdik ve (dedik): ''Ibrahim meqamindan (onun arxasindan, ya sag ve ya sol terefinden) namaz uchun bir yer sechin. Ve Ibrahim ile Ismaile tapshirdiq ki, Menim evimi tevaf edenler, yaxinliqda olanlar (yaxud ibadete chekilenler), ruku ve secde edenler uchun pak-pakize edin.
126. Ve (xatirlayin) o zaman(i) ki, Ibrahim dedi: ''Ey Rebbim, burani (bu diyari) tehlukesiz ve emin-amanligi olan bir sheher et ve onun ehalisine - Allaha ve axiret gunune iman getirenlere - her nov meyve ve mehsullardan ruzi ver.'' Buyurdu: ''(Ele de edeceyem) ve kim kafir olsa, onu bir az behrelendirecek, sonra ise odun ezabina duchar edeceyem ve ora pis bir qayidish yeridir!''
127. Ve (yada salin) o zaman(i) ki, Ibrahim ve Ismail evin (Ke`benin) temelini ucaldirdilar (ve deyirdiler): ''Ey Rebbimiz, (bu emeli) bizden qebul et ki, heqiqeten, eshiden ve bilen Sensen!''
128. ''Ey Rebbimiz, bizi ozune (emrlerine) teslim et, ovladlarimizdan da Sene teslim olan ummet (yarat), bizim (Hecc, qurban kesmek ve qurbanliq yerleri kimi) ibadet emellerimizi bize goster ve bize nezer sal ki, heqiqeten chox mehriban, tovbeleri qebul eden ve rehmli Sensen!''
129. ''Ey Rebbimiz, onlarin arasina ozlerinden Senin ayelerini onlara oxuyan, kitab ve hikmet (sheriet elmleri ve eqli bilikler) oyreden ve onlari paklashdiran bir peygember sechib gonder. chunki, yenilmez qudret ve hikmet sahibi Sensen!''
130. Ibrahimin dininden oz qedir-qiymetini bilmeyen ve ozunu nadanliga vurandan bashqa kim uz donderer?! shubhesiz, Biz onu bu dunyada (peygemberlik, imamliq ve hikmet uchun) sechdik ve o, axiretde (de) mutleq saleh (bende)lerden olacaqdir.
131. O zaman Rebbi (tovhid delillerini gosterdikden sonra, ilham yolu ile) ona ''teslim ol!'' buyuranda o, ''alemlerin Rebbine teslim oldum'' dedi. Hemchinin (peygember kimi sechilerek gonderildikden sonra, vehy yolu ile) ona ''emre teslim ol!'' buyuranda o, ''Allahin emrlerine teslim oldum'' dedi.
132. Ibrahim ve Yequb oglanlarina oz dinlerini tovsiye etdiler (ve her biri oz vesiyyetinde dedi) ki: ''Ey menim oglanlarim, shubhesiz, Allah bu dini sizin uchun sechib. Buna gore de (chalishin) dunyadan mutleq yalniz muselman olaraq gedin!''
133. (Siz ki, ''Yequb oz oglanlarina yehudiliyi tovsiye etdi'' deyirsiniz,) meger Yequbun olumu chatan zaman onun yaninda ve shahid idiniz? (Halbuki, Yequb) oz oglanlarina: ''Menden sonra neye ibadet edeceksiniz?'' - deyende, (Ibrahimin henif dinini tapshirmishdi ve oglanlari da onun cavabinda) ''senin ve atalarin Ibrahimin, Ismailin ve Ishaqin Allahi olan tek Allaha ibadet edeceyik ve biz Ona (Onun emrlerine) teslim olanlariq'' demishdiler.
134. Onlar bir ummet idiler ki, kechib-getdiler. Onlarin elde etdikleri ozlerine, siz (kitab ehlin)in elde etdiyiniz ise size aiddir ve siz esla onlarin etdikleri emeller baresinde sorgu-sual edilmeyeceksiniz.
135. Ve (kitab ehli insanlara) dediler: ''Yehudi yaxud xachperest olun ki, dogru yolu tapasiniz.'' De: ''eksine, haqq (yol)a yonelmish Ibrahimin dinine (tabe olacagiq) ve o, esla mushriklerden olmayib.''
136. (Ey mominler) deyin: ''Biz Allaha ve bize nazil olana, Ibrahim, Ismail, Ishaq, Yequb ve esbata (Yequbun nevelerine) nazil olana, Musa ve Isaya, elece de peygemberlere Rebbi terefinden verilenlere iman getirdik. Onlarin arasinda (haqq olmalari ve Allah terefinden sechilib gonderilmeleri baximindan) hech bir ferq qoymuruq ve biz Onun muqabilinde teslim olanlariq.''
137. Belelikle, eger onlar da sizin iman getirdiklerinize iman getirseler, shubhesiz, dogru yolu tapiblar. eger uz donderseler, heqiqeten, muxalifet ve dushmenchilik meqamindadirlar. Buna gore de, Allah tezlikle onlarin sherrini senden def edecekdir ve Odur eshiden ve bilen!
138. (Beli, bizim qelblerimizin imani) ilahi boyaqchiliqdir! Kimin boyaqchiligi Allahinkindan gozeldir? Biz Ona ibadet edenlerik.
139. De: ''Bizimle Allah(in ishi) baresinde hocetleshirsiniz (ki, peygemberi ne uchun ereblerden sechdi)? Halbuki O, (hem) bizim Rebbimiz ve (hem de) sizin Rebbinizdir ve bizim emellerimiz bize, sizin emelleriniz ise size aiddir ve biz Ona sadiqik'' (ve Peygemberin sechilmesinin sebebi hemin emel ve sedaqetdir).
140. Deyirsiniz ki, Ibrahim, Ismail, Ishaq, Yequb ve (Yequbun neveleri olan) esbat yehudi ya da xachperest olublar? De: ''Siz daha chox bilirsiniz yoxsa Allah'' (ki, onlarin yehudilik ve xachperestlikden uzaq olduqlarina shehadet vermishdir ve siz bunu bilir ve gizledirsiniz)? Allah terefinden yaninda olan (her hansi) bir shehadeti gizledenden daha zalim kim ola biler?! Allah etdiyiniz emellerden esla qafil deyildir.
141. Onlar kechib getmish bir ummetdirler, onlarin elde etdikleri ozlerine, siz (kitab ehlin)in elde etdiyiniz ise size aiddir. Siz onlarin etdiyi emeller baresinde esla sorgu-sual olunmayacaqsiniz.
142. Tezlikle sefeh insanlar deyecekler: ''Onlari (muselmanlari) uz tutduqlari qibleden (Beytul-Muqeddesden Ke`beye teref) ne donderdi?'' De: ''sherq ve qerb Allahindir, istediyi shexsi (besher cemiyyetinin xeyirine olan) dogru yola hidayet edir.'' (Bir muddet Qudse uz tutmaq meslehet idi, ondan sonra ise Ke`beye uz tutmaq meslehetdir.)
143. (Sizin uchun musteqil bir qible teyin etdiyimiz kimi) sizi orta (ifrat ve onun ziddi arasinda motedil) bir ummet etdik ki, (Qiyamet gunu) siz insanlara shahid olasiniz ve bu Peygember de size shahid olsun. Biz senin evveler uz tutdugun qibleni (Beytul-Muqeddesi) Peygembere tabe olan shexsi geri donen (ve kechmish qiblede qalan) shexsden ayird etmekden (ezeli elmimizi xaricde gerchekleshdirmekden) bashqa bir shey uchun (qible) teyin etmemishdik. Herchend ki, bu hokm Allahin hidayet etdiyi shexslerden bashqasi uchun chetin ve agir idi. Allah sizin imaninizi (kechmish etiqadlarinizin, yaxud evvelki qibleye uz tutub etdiyiniz ibadetlerin savabini) zay etmek istemir. Heqiqeten Allah insanlara qarshi olduqca shefqetli ve mehribandir.
144. shubhesiz, Biz senin uzunun (bir ishin bash vermesini gozleyen adam kimi) goyde o teref bu terefe chevrilmesini goruruk ve indi seni razi qalacagin bir qibleye teref donderirik. Odur ki, uzunu Mescidul-Herama teref donder. Harada olsaniz uzunuzu ona teref donderin. Heqiqeten, (sema) kitab(i) verilmish kesler bilirler ki, shubhesiz, bu, (Ke`beye uz tutmaq) onlarin Rebbi terefinden olan bir haqqdir. (chunki, onlarin kitabinda Islam Peygemberinin iki qibleye namaz qilacagi vardir.) Allah onlarin etdiklerinden (muxalifetlerinden) qafil deyildir.
145. shubhesiz, sen kitab ehli uchun her nishane ve delil getirsen de onlar senin qiblene tabe olmayacaqlar ve sen de hech vaxt onlarin qiblesine tabe olmayacaqsan. Hemchinin onlarin bezisi digerinin qiblesine tabe olmayacaqdir. eger sene verilmish o elmden sonra onlarin isteklerine tabe olsan, onda shubhesiz ki, zalimlardan olacaqsan.
146. (Sema) kitab(i) verdiyimiz shexsler onu (Muhemmedi-sellellahu eleyhi ve alihi ve sellem-Tovrat ve Incilin onu kamil tanitdirmasi esasinda) oz ogullarini tanidiqlari kimi taniyirlar. Heqiqeten onlarin bir destesi haqqi bilerekden israrla gizledir.
147. Bu haqq (qiblenin deyishdirilmesi hokmu ve haqq olan her hansi diger bir hokm) senin Rebbin terefindendir. Odur ki, esla shubhe edenlerden olma.
148. Her bir destenin bir qiblesi vardir ki, (uzlerini) ona teref donderirler (yehudiler Beytul-Muqeddese, xristianlar sherqe, muselmanlar Ke`beye). Odur ki, (bu barede mubahise etmeyin ve) xeyir ishler istiqametinde bir-birinizi otmeye chalishin. Harada olsaniz, Allah (emellerin evezini vermek uchun) sizin haminizi (Mehsher sehnesine) getirecekdir. Heqiqeten Allah her sheye qadirdir.
149. Ve haradan (sefere) chixsan, (namazda) uzunu Mescidul-Herama teref donder. shubhesiz bu, senin Rebbin terefinden haqq (ferman)dir ve Allah etdiyiniz emellerden esla qafil deyildir.
150. (Beli) ve haradan chixsan (namazda) uzunu Mescidul-Herama teref donder. Harada olsaniz uzunuzu ona teref donderin ki, insanlarin zalimlarindan (mentiqsiz soz danishanlarindan) bashqalarinin size (irad tutmaga) bir delili olmasin (mushrikler demesinler ki, ''Ibrahimin dininin iddiasini etdiyi halda, onun qiblesi ile muxalifdir'' ve ya kitab ehli ''gelmesi ved edilmish peygemberin qiblesi Ke`be olmalidir, demeli bu shexs hemin peygember deyil'' demesinler). Odur ki, onlardan qorxmayin Menden qorxun. Ve (hemchinin bu qiblenin teyin edilmesi) belke hidayet olundunuz deye oz nemetimi size tamamlamagim uchundur.
151. (Bu qiblenin teyin edilmesi de) sizin aranizda (melek ve cinlerden deyil) ozunuzden (cins ve dili sizinle bir olan), size daim Bizim (tovhid) nishane ve ayelerimizi oxuyan, sizi(n ruhunuzu) paklashdiran, inkishaf etdiren, size (sema) kitabi(ni) ve hikmeti (sheriet hokmlerini ve eqli maarifi), elece de evveller bilmediyiniz sheyleri oyreden (insani) peygember gonderdiyimiz kimi (nemetdir).
152. Buna gore de, Meni yada salin ki, Men de sizi yada salim. Mene shukr edin ve kufr ve nemetlerime nankorluq etmeyin.
153. Ey iman getirenler, sebr ve namazdan komek dileyin ki, heqiqeten Allah sebr edenlerledir.
154. Allah yolunda oldurulenlere olu demeyin, eksine (onlarin ruhlari Berzex aleminde musteqil shekilde, yaxud ''misal'' qelibine daxil olmaqla) diridirler ve lakin (bunu) siz derk etmirsiniz.
155. Sizi mutleq bir az qorxu ve acliqla, elece de mal, can ve (agac) mehsullarin(in, yaxud arvad-ushaq kimi heyat semerelerinin) azligi ile imtahan edeceyik. Sebr edenlere mujde ver.
156. O keslere ki, onlara her hansi bir musibet geldikde ''heqiqeten biz Allahiniq (bizim yaradilishimiz, qorunmagimiz, ishlerimizin idare edilmesi ve yox edilmeyimiz Onun elinde oldugu uchun Onun heqiqi mali, mulkuyuk) ve heqiqeten Ona teref qayidacagiq'' deyerler.
157. Onlar Rebbi terefinden salamlar ve rehmet yetishen keslerdir ve onlardir hidayet olunmushlar!
158. Heqiqeten, Sefa ve Merve (daglari) Allahin (dininin ve Ona sitayishin) elamet ve nishanelerindendir. Odur ki, Allah evinin ''hecc'' ziyaretini eden, yaxud ''umre''ni yerine yetiren shexsin o ikisini tevaf etmesinde (ikisi arasinda ''se`y'' etmesinde) ona (neinki) hech bir gunah yoxdur (eksine vacibdir. chunki, Islamdan qabaqki mushriklerin Sefa ve Mervenin her birinde bir but qoyub, her dovrde onlara tezim etmeleri, sizin Allah uchun olan ''se`y'' emelinizin haramligina sebeb olmur). Her kim vacib miqdardan artiq xeyir bir ish gorse (se`y ve tevafin sayini artirsa), Allah qedirbilen (emeli qiymetlendirerek yaxshi mukafatlandiran) ve (her sheyi) bilendir.
159. Heqiqeten (Muhemmedin-sellellahu eleyhi ve alihi ve sellem-peygemberliyi ve kitabi baresinde) nazil etdiyimiz aydin deliller ve hidayetleri kitabda (Tovrat ve Incilde) insanlara beyan etmeyimizden sonra, (onlari) gizleden kesler, mehz onlardir Allahin lenetlediyi ve hemchinin (butun) lenet oxuyanlarin lenetlediyi kesler!
160. Tovbe edib (oz pis ishlerini) duzeltmekle meshgul olaraq (gizletdiklerini) beyan edenler istisna olmaqla! Belelikle onlarin tovbesini qebul edirem ve elbette ki, tovbeleri chox qebul eden ve mehriban Menem.
161. Dogrudan da kafir olub kufr halinda olenlere Allahin, meleklerin ve butun insanlarin leneti olsun!
162. ebedi olaraq onda (lenet ichinde) qalacaqlar. Onlarin ne ezabi yungulleshdiriler ve ne de onlara (uzr istemeleri uchun) mohlet veriler.
163. Sizin tanriniz tek olan Allahdir, (ibadet edilmeye layiq) Ondan bashqa bir tanri yoxdur. O, bagishlayan ve mehribandir.
164. shubhesiz, goylerin ve yerin yaradilishinda, gece ile gunduzun bir-birini evez etmesinde, insanlarin xeyrine olaraq denizde hereket eden gemilerde, Allahin semadan nazil etdiyi ve vasitesile yeri olumunden sonra diriltdiyi ve muxtelif novden olan canlilari onun (yerin) her terefine yaydigi suda, kuleklerin (bir terefden bashqa bir terefe) esdirilmesinde ve goyle yer arasinda teslim halda olan buludda (bu yeddi sheyin her birinde) dushunen qovm uchun (Allahin tovhid, qudret ve hikmeti baresinde) nishaneler vardir.
165. Insanlarin bezileri Allahin yerine (butlerden, ulduzlardan ve cinlerden) sherikler secherek onlari Allahi sevmeli olduqlari kimi severler. Lakin iman getirenlerin Allaha olan mehebbetleri (onlarin oz mebudlarina olan mehebbetlerinden) daha choxdur. eger zulm edenler (axiret) ezabi(ni) mushahide etdikleri zaman heqiqeten butun qudret ve gucun Allaha mexsus olmasini ve Allahin shiddetli ezab veren olmasini gorseler (chox peshiman olacaqlar).
166. O zaman (kufr ve zulm) bashchilar(i) oz ardicillarindan uzaqlashacaq, ezabi (gozleri ile) gorecek ve butun elaqe ve bagliliqlari qirilacaqdir.
167. (Kufr ve zulm bashchilarina) tabe olanlar deyerler: ''Kash bizim uchun (dunyaya) bir qayitmaq (imkani) olaydi ve onlar bizden uzaqlashdiqlari kimi, biz de onlardan uzaqlashaydiq''. Allah onlarin (dunya) emellerini bu cur hesret amilleri kimi onlara gosterer. Onlar Cehennem odundan esla chixan deyildirler.
168. Ey insanlar, yer uzunde olan sheylerin (muxtelif yemekler ve diger varliqlarin) halal ve paklarindan yeyin, faydalanin ve sheytanin addimlarina tabe olmayin ki, o sizin ashkar dushmeninizdir.
169. O size yalniz pislik ve chirkinlikleri, hemchinin bilmediyiniz sheyleri Allaha nisbet vermeyi emr edir.
170. (Mushrik ve kafirlere) ''Allahin nazil etdiyine tabe olun'' deyildikde, onlar ''(xeyr,) eksine, biz atalarimizin getdiyi yola tabe oluruq'' deyerler. Goresen atalari hetta bir shey anlamayib, (duz yola) hidayet olunmamish olsalar bele (onlar yene atalarinin yoluna tabe olacaqlar)?!
171. Kafirlerin (onlari haqqa devet edenin) meseli anlashilmaz feryad ve haraydan bashqa bir shey eshitmeyen heyvanin ustune qishqiran shexs kimidir (onlar da kelami eshidirler, lakin sanki onun menasini basha dushmurler). (Onlar) kar, lal ve kordurlar, buna gore de dushunmurler.
172. Ey iman getirenler, ruziniz etdiyimiz pak sheylerden yeyin (yer uzunde sizin uchun yaratdigimiz ve pak olan sheylerin hamisindan behrelenin) ve eger yalniz Allaha ibadet edirsinizse, Ona shukr edin (chunki shukursuz ibadet kamil deyildir).
173. Heqiqeten (Allah) size olmush heyvani, qani, donuz etini ve (kesilerken bashi uzerinde) Allahdan bashqasinin adi chekilmish heyvani haram etmishdir. Amma eslinde ona meyli olmadan (Allahin hokmune qarshi chixmaq niyyeti olmadan) ve zeruret miqdarini ashmadan (onlari yemeye) mecbur olan shexse hech bir gunah yoxdur. Heqiqeten Allah chox bagishlayan ve mehribandir.
174. shubhesiz, Allahin kitabdan (sema kitabi olan Tovrat ve Incilden) nazil etdiyini (alimlerin oz menafelerine gore camaat uchun haram etdikleri sheylerin halal olmasi baresindeki ayeleri) gizleden ve belelikle de azaciq bir qazanc elde eden kesler qarinlarina oddan bashqa bir shey daxil etmirler (onlarin gizletdikleri ve ya elde etdikleri o qazanc axiretde od yemek sheklinde zahir olacaqdir). Hemchinin Allah Qiyamet gunu onlarla danishmayacaq, onlari (emellerinin pisliyinden) paklashdirmayacaq ve onlar uchun agrili bir ezab olacaqdir.
175. Hidayet bahasina azginligi ve bagishlanmaq muqabilinde ezabi satin almish kesler onlardir. Vay-vay, onlar oda nece de sebrlidirler!
176. O ezab buna goredir ki, Allah kitabi (butun sema kitablarini) haqq olaraq (duzgun, ali ve eqli bir hedef uchun) nazil etmishdir. Heqiqeten Allahin kitabi (onun hamisinin ve ya bezisinin qebul edilmesi, kelmelerinin, yaxud menasinin tehrif edilmesi) baresinde fikir ayriligina dushmush kesler uzun-uzadi bir dushmenchilik icherisindedirler.
177. Yaxshiliq yalniz uzlerinizi (ibadet uchun) sherq ve qerbe teref chevirmek deyildir. Lakin heqiqi yaxshiliq Allaha, axiret gunune, meleklere, (semavi) kitaba ve peygemberlere iman getiren (bashlangic ve meada, hemchinin bu ikisinin arasinda olan etiqadi esaslara iman getiren), elecede de oz malini,chox sevmesine (ve ona ehtiyaci olmasina) baxmayaraq Allah eshqine qohumlarina, yetimlere, yoxsullara, yolda qalanlara, dilenchilere ve qullar(in azad olunmasin)a veren, namaz qilan, zekat veren, ehd-peyman baglayan zaman oz ehdine vefali olanlar, (mexsusen) maddi chetinlikde, cismi zererlerde ve cihad zamani sebirli olan kes(in iman ve emeli)dir. Onlardir dogru danishanlar ve onlardir teqvalilar! (umumiyyetle yaxshiliq uch cehetden-etiqad, emel ve exlaqdan ibaretdir.)
178. Ey iman getirenler, size (qesden) oldurulenler baresinde qisas (hokmu) yazilmish ve qerara alinmishdir: azad shexsin muqabilinde azad, qulun muqabilinde qul ve qadinin muqabilinde qadin. Belelikle kim (her hansi bir qatil) oz (din) qardashi (oldurulenin qeyyumu) terefinden mueyyen qeder efv olunsa (qeyyum butun qisas haqqini, yaxud onun bir hissesini bagishlasa ve ya onu qanbahasi ile evez etse), onda (efv eden teref qalan hisseler baresinde, ya diyenin alinmasinda) beyenilen bir yol sechmelidir ve (qatil de) diyeni ona yaxshiliqla (xoshluqla), gozel suretde odemelidir. (Yerine yetirilmesi eyni ile zeruri deyil sechimle ixtiyari olan) bu (qisas hokmu), sizin Rebbiniz terefinden bir yungulluk ve rehmetdir. Odur ki, kim efv etdikden sonra heddini ashsa (qatili oldurse), onun uchun agrili bir ezab vardir.
179. Ey agil sahibleri, qisasda sizin uchun heyat vardir (cemiyyetin heyati qisas hokmunun heyata kechirilmesindedir), (ki) belke (nahaq qanlar axitmaqdan) chekinesiniz.
180. Sizin uchun bele yazilib ve qerara alinib ki, birinizin olumu chatan zaman, eger ozunden sonra bir mal qoyursa, oz ata-anasi ve yaxinlari uchun (Islam sherietinde mueyyen edilmish irsden elave) gozel bir terzde vesiyyet etsin. (Bu hokm, vacib haqdan elave) pehrizkarlarin ohdesine dushen bir haqdir.
181. Odur ki, kim onu (hemin vesiyyeti) eshitdikden sonra deyishdirse (terk ve ya tehrif etse), gunahi yalniz onu deyishdirenlerin boynunadir. shubhesiz, Allah eshiden ve bilendir.
182. Buna gore de, kim vesiyyet edenin sehv etmesinden ve ya gunahindan qorxsa (onun sehven ve ya bilerekden varislerin huquqlarini pozmasini basha dushse) ve belelikle (vesiyyeti deyishdirmekle) onlarin (varislerle vesiyyet olunmush shexslerin) arasini duzeltse, (bu deyishikliye gore) onun boynuna gunah dushmur. Heqiqeten, Allah chox bagishlayan ve mehribandir.
183. Ey iman getirenler, sizden evvelkilere yazildigi kimi size (de) oruc yazildi ve qerara alindi, (ki,) belke (ruhunuz quvvetlensin ve nefsi isteklerden) chekinesiniz.
184. Bir neche gun! Odur ki, sizden kim xeste yaxud seferde olsa, bir neche gun (tutmadigi gunlerin sayi qeder) diger gunlerde (oruc tutsun). Ve oruc tutmagin taqetsizleshdirdiyi kesler (qocalar, azyashlilar ve agir xesteler oruc tutmaya bilerler ve onlar) uchun (oruc tutmadigi her gunun muqabilinde) bir yoxsula (bir ''mudd'', yeni yeddi yuz elli qram) yemek vermek onun keffare ve evezidir. Kim xeyire artirsa (ve iki mudd verse) onun uchun daha yaxshidir. Oruc tutmaq (chetin ve mesheqqetli olsa da), sizin uchun daha yaxshidir, eger bilseniz!
185. Ramazan ayi insanlarin beledchisi, ashkar hidayet delillerine malik ve (haqq ile batili bir-birinden) ayiran Qur`anin nazil oldugu bir aydir. Buna gore de sizden bu ayi goren (oz veteninde olan) kes, onu (o ayi) oruc tutmalidir. Xeste, yaxud seferde olan kes ise bashqa gunlerde bir neche gun (oruc tutmadigi gunlerin sayi qeder oruc tutmalidir). Allah sizin uchun asanliq isteyir, sizin uchun chetinlik istemir. Hemchinin (isteyir ki,) mueyyen olunmush miqdari (otuz gunu) tamamlayasiniz ve sizi hidayet etmesinin shukru olaraq ''tekbir'' deyerek Allahi ezemetli sayasiniz, belke (Onun) shukrunu yerine yetire bildiniz.
186. Menim bendelerim senden Menim baremde sorushanda (de ki,) Men heqiqeten, (hamiya) yaxinam, Meni chagiran zaman dua edenin duasini qebul edirem. Odur ki, Menim devetimi qebul etsinler ve Mene iman getirsinler ki, belke yolu tapdilar.
187. Oruc gecesi qadinlarinizla yaxinliq etmek size halal edildi. Onlar sizin uchun libasdirlar ve siz onlar uchun libassiniz (her biriniz digerinin zineti, eyiblerini orten ve onu gunahdan qoruyansiniz). Allah sizin (oruc gecesi cinsi elaqenin haram olmasi baresinde) ozunuze xeyanet etdiyinizi bilirdi. Buna gore de, nezerini size yoneltdi ve siz(in teqsiriniz)den kechdi. Odur ki, indi onlarla yaxinliq edin (ede bilersiniz) ve Allahin (bu emele gore) sizin uchun mueyyenleshdirdiyi (savabi, haramdan chekinmek ve saleh ovlad kimi) shey(ler)i isteyin. (Oruc geceleri icaze verilir ki,) subhun ag sapi (gecenin) qara sap(in)dan sizin uchun sechilenedek yeyin ve ichin, sonra orucu geceye qeder tamamlayin. Mescidlerde etikafda olarken qadinlarla yaxinliq etmeyin. Bunlar Allahin (halal ve haram) serhedleridir, onlara yaxinlashmayin (onlari pozmayin). Allah oz ayelerini insanlar uchun bu cur achiqlayir ki, belke chekinsinler.
188. Mallarinizi oz aranizda haqsiz yere yemeyin ve camaatin mallarinin bir qismini gunah ve haqsiz yolla yemek uchun (emelininzin haram olmasini) bile-bile onu (rushvet kimi) qazilara (hakimlere) teref yoneltmeyin.
189. Senden yeni dogan aylar (ve onun sheklinin para veziyyetden butov veziyyete kimi deyishmesinin hikmeti) baresinde sorushurlar. De: ''Onlar, insanlarin (dunyevi ishlerinin) vaxtlarinin ve Heccin (elece de, deqiq vaxta malik diger dini emellerin vaxtinin) mueyyen edilmesi uchun vasite (tebii teqvim)dir. Hemchinin yaxshiliq evlere (cahiliyyet dovrunde oldugu kimi) onlarin arxa terefinden daxil olmaginiz deyil (cahiliyyet dovrunde adet bele idi ve ehram geyiminde olan shexs oz evine girish qapisindan deyil, divarin ustunden daxil olurdu) ve lakin yaxshiliq (gunahdan) chekinen shexs(in emeli)dir. Evlere onlarin qapisindan daxil olun ve Allahdan qorxun, belke nicat tapasiniz.
190. Sizinle vurushanlarla siz de Allah yolunda vurushun ve heddi ashmayin (doyush zamani sheriet ve agilin muharibe baresindeki cherchive ve qanunlarindan kenara chixmayin, qanuni delil olmadan hucum etmeyin, sulh muqavilesi bagladiginiz keslerle muharibe etmeyin, zerersiz zeifleri oldurmeyin, olulerin beden uzvlerini kesmeyin ve mallari sebebsiz telef etmeyin). Allah heddi ashanlari sevmir.
191. Onlari (Mekke mushriklerini) harada ele kechirseniz oldurun ve sizi qovub chixardiqlari yerden (Mekkeden) qovub chixardin. Fitne (onlarin Allaha sherik qoshmalari, muselmanlari incitmeleri ve Mekkeden chixarmalari) oldurmekden daha pisdir. Onlar sizinle Mescidul-Heramin yaninda vurushmayinca, siz de onlarla orada vurushmayin. Belelikle eger sizinle (orada) vurushsalar, onlari oldurun ki, kafirlerin cezasi ele odur.
192. eger (Allaha sherik qoshmaqdan ve doyushden) el goturseler, heqiqeten Allah chox bagishlayan ve mehribandir.
193. Hech bir fitne qalmayincaya (shirkin koku kesilinceye) ve din ve itaet yalniz Allaha mexsus oluncaya qeder onlarla vurushun. Belelikle eger (Allaha sherik qoshmaqdan) el chekseler, zalimlardan bashqasina qarshi heddi ashmaq reva deyildir.
194. Haram ay haram ay muqabilindedir (Receb, Zilqede, Zilhicce ve Meherrem aylari haram aylardir ve bu aylarda muharibe etmek ve vurushmaq olmaz. Amma eger kimse bu aylarin ehtiramini pozub muharibeye bashlasa, onunla ele hemin haram ayda vurushmaq lazimdir). (Herem, Mescidul-Heram ve mominin cani, namus ve sherefi kimi) butun mohteremlerin (qarshiliqli) qisasi vardir. Buna gore de, kim size qarshi heddini ashsa (ve ehtirami pozsa), siz de onun kimi ona qarshi heddi ashin. Allahdan qorxun (ki, evez chixmaqda heddi ashmayasiniz) ve bilin ki, Allah teqvalilarladir.
195. (Malinizi) Allah yolunda xercleyin ve (cihad yolunda xerclemeyi terk etmekle ve ya onu Allah yolundan bashqa bir yere serf etmekle) ozunuzu oz elinizle tehlukeye atmayin. Yaxshiliq edin ki, shubhesiz, Allah yaxshiliq edenleri sevir.
196. Hecc ve umre (emeli)ni Allaha gore tamamlayin ve eger (ehram bagladiqdan sonra dushmen ve ya xestelik vasitesile) emelleri yerine yetirmeyinize manechilik torense, (Mekkenin ve yaxud Minanin qurbangahina deve, inek ve qoyundan) size muyesser olan bir qurbanliq (gondermek sizin boynunuzadir). Ve qurbanliq oz yerine chatmayinca bashinizi qirxmayin. eger sizden kimse (ehram halinda) xeste olsa ve ya bashinda bir narahatligi olsa (ve bashini qirxmaq mecburiyyetinde qalsa, bashini qirxsin ve) oruc ya sedeqe, ya da qurbanliq qisminden keffare versin. eger (Hecc ve umre baresinde dushmenden ve ya xestelikden) xatircem olsaniz, onda ''temetto'' (Allaha yaxinlashmaqdan behrelenmek ve ehram baglandiqdan sonra haram olmush sheylerden ehramdan chixdiqdan sonra istifade etmek) umresini qabaga salib ''temetto'' Heccine teref geden kesin boynunadir ki, (deve, inek ve qoyundan) muesser olan qurbanliq kessin. Qurbanliq tapmayan (ve ya ona pulu olmayan) shexs hemin Hecc seferi zamani uch gun ve qayitdiginiz zaman yeddi gun oruc tutmalidir. Bu tam on gundur. (''Temetto'' adlanan) bu (Hecc), (ozu ve) ailesi Mescidul-Heramin (Mekke ve onun iyirmi dord kilometrliyinin) sakini olmayan kesler uchun olan vacibdir. Allahdan qorxun ve bilin ki, Allah agir ceza verendir.
197. Hecc(in zamani) mueyyen olunmush aylardir (shevval, Zilqede ve Zilhicce aylari). Buna gore de, bu aylarda (ehram baglamaqla) Hecci (ozune) vacib eden kes (bilmelidir ki): Heccde (hecc ehraminda olan zaman) soyush soymek, qadinlarla yaxinliq, gunah ve mubahise etmek (icazesi) yoxdur. Allah etdiyiniz her bir yaxshi ishi bilir. ozunuz uchun azuqe goturun ki, en yaxshi azuqe teqvadir. Menden qorxun, ey agil sahibleri!
198. (Hecc esnasinda) Rebbinizden merhemet ve ruzi dilemeyinizde size hech bir gunah yoxdur. erefatdan (Mesh`ere teref) axisharken Mesh`erul-Heram (dagin)in yaninda (Muzdelife cholunde) Allahi yada salin. Sizi hidayet etmesinin shukru olaraq Onu yada salin ve eslinde siz bundan evvel azginlardan idiniz.
199. Sonra (mushriklerin getdikleri yol ile deyil) camaatin axishdigi yer ile (Mesh`er cholunden Minaya teref) yollanin. Ve Allahdan bagishlanmaq dileyin ki, Allah chox bagishlayan ve mehribandir.
200. Belelikle, Hecc emellerinizi yerine yetirdikden sonra, oz atalarinizi xatirladiginiz kimi ve ya ondan da yaxshi ve dolgun shekilde Allahi yada salin (ereblerin adeti bele idi ki, onlar Hecc emellerini yerine yetirdikden sonra Minada oz atalarinin iftixar etmeli ishlerinden danishmaga bashlayirdilar). Belelikle, insanlarin bezisi deyer: ''Ey Rebbimiz, bize dunyada (nemet) ver!'' Onlarin axiretde hech bir payi yoxdur.
201. Onlardan bezisi deyer: ''Ey Rebbimiz, bize dunyada da yaxshiliq eta et, axiretde de yaxshiliq eta et ve bizi (Cehennem) odun(un) ezabindan qoru''.
202. elde etdiklerinden paylari olacaq kesler onlardir. Allah chox tez hesab chekendir (bir goz qirpiminda Qiyameti berqerar edecek ve yaradilmishlarin ashkar ve mufessel hesabindan qabaq, bir anin ichinde onlarin hamisinin gizlin ve muxteser hesabini aparacaqdir).
203. Sayi mueyyen olan gun (ve gece)lerde (Zilhicce ayinin hacilarin Minada olmali olduqlari on bir, on iki ve on uchuncu gunlerinde zikr etmek, namaz qilmaq ve ''cemere''lere dash vurmaqla) Allahi yada salin. Belelikle (emelleri) iki gun icherisinde (yerine yetirdikden sonra) koch etmeye telesen kese hech bir gunah yoxdur. Hemchinin (uchuncu gune qeder) gecikdirene hech bir gunah yoxdur. (Bu ixtiyar ehram halinda ov ovlamaqdan ve qadinla yaxinliq etmekden) chekinmish kes uchundur. Allahdan qorxun ve bilin ki, sizin haminiz (axiretde) mutleq Onun huzuruna toplanacaqsiniz.
204. Insanlarin elesi var ki, onun dunya heyatindaki danishigi seni heyran edir ve o, Allahi oz qelbinde olana shahid tutur, halbuki, o, dushmenlerin en qeddaridir.
205. uz donderen (ve senin yanindan chixib geden, yaxud ish bashina kechen) zaman ise yer uzunde fesad toretmek, ekin sahelerini ve nesli mehv etmek uchun yola dusher. Allah fesadi sevmir.
206. Ve ona ''Allahdan qorx!'' deyilen zaman, teessubkeshlik ve qurur onu gunaha vadar eder (ve o, zalimcasina eksul-emel gosterer). Buna gore de Cehennem ona kifayetdir ve elbette (o) chox pis bir yerdir.
207. Insanlardan elesi de var ki, Allahin raziligi uchun oz canini satir (hicret gecesi Peygemberin - sellellahu eleyhi ve alihi ve sellem - yataginda yatmish Eli eleyhissalam kimi Allah yolunda canindan kechir). Allah bendelere qarshi chox shefqetli ve mehribandir.
208. Ey iman getirenler, hamiliqla (Allaha) teslim ve itaete daxil olun ve sheytanin addimlarina tabe olmayin ki, heqiqeten, o sizin ashkar dushmeninizdir.
209. Buna gore de eger size (tovhid ve nubuvvetin) aydin deliller(i) geldikden sonra sehv etseniz (ve shirk ve kufru sechseniz), bilin ki, Allah qudretli ve hikmetlidir (ve size oz hikmeti esasinda ezab verecekdir).
210. Meger (senin devetini inkar edenler herterefli deliller gosterilib tamamlandiqdan sonra) Allahin (emrinin) ag buluddan olan kolgelikler icherisinde onlara gelmesini, (ezab) meleklerin(in) gelib yetishmelerini ve ishin (onlarin helak olmalarinin) bitmesini isteyirler?! Butun ishler Allaha qaytarilacaqdir.
211. Israil ovladlarindan onlara ne qeder ashkar delil verdiyimizi sorush. (Onlara esa, dum ag el, denizin yarilmasi, bir nov agac shiresinden hazirlanmish yemek ve bildirchin ve Tovrat kimi nemet ve rehmet vasitesi verildi, lakin onlar oz nashukurlukleri ile hemin nemetlerin hamisini ezab amillerine chevirdiler)! Kim Allahin nemeti ona chatdiqdan sonra hemin nemeti deyishdirse, onda (bilsin ki,) Allah chox agir cezalandirandir.
212. Dunya heyati kafirlerin gozunde (sheytanin ve pis ishlere emr eden nefsin vasitesi ile) zinetlenmishdir ve onlar (yoxsul) mominlere mesxere edirler, halbuki, teqvalilar Qiyamet gunu onlardan ustundurler. Allah istediyi shexse saysiz-hesabsiz ruzi verir.
213. (sheriet sahibi olan peygemberlerin gonderilmelerinden qabaq) butun insanlar tek bir deste idiler (semavi sherietsiz oz agillarinin telebi esasinda yashayirdilar. Amma yavash-yavash ozlerinin dunya ishlerinde ixtilafa duchar oldular). Belelikle Allah peygemberleri (semavi din ve sherietle) mujde veren ve qorxudan olaraq gonderdi ve onlarla birlikde insanlarin arasinda onlarin bir-birleri ile ixtilafa duchar olduqlari shey baresinde hokm chixarmaq uchun haqq olaraq (ve uca, ali ve eqlani bir hedef uchun semavi) kitab nazil etdi. (Sonra kitabin ozu baresinde ixtilaf yarandi, bir deste kitabin ozunu ve ya onda olan telimlerin bezilerini qebul etmedi.) Onda ixtilafi yalniz kitab verilmish kesler, ozu de onlara (bu barede) aydin deliller geldikden sonra aralarindaki paxilliq ve tekebbur ucbatindan yaratdilar. Belelikle, Allah iman getirenleri oz komeyi ile baresinde ixtilafa dushdukleri haqqa dogru istiqametlendirdi. Allah istediyi shexsi dogru yola hidayet edir.
214. Yoxsa siz (mominler,) sizden evvel kochmush keslerin bashlarina gelenler hele sizin bashiniza gelmemish Cennete daxil olacaginizi guman edirsiniz?! Onlara maddi ve cismani ziyanlar deydi, sarsinti ve narahatchiliq kechirdiler, o yere kimi ki, Allahin elchisi ve onunla birge olan mominler ''Allahin komeyi ve yardimi ne vaxt yetishecek?'' deyirdiler. (Dedik:) ''Bilin, Allahin komeyi heqiqeten yaxindir''.
215. Senden (Allah yolunda) ne xerclemelerini sorushurlar, de: ''(Malin novu muhum deyil, muhum odur ki,) xerclediyiniz mal ata, ana, yaxinlar, yetimler, yoxsullar ve yolda qalmishlar uchun olsun. shubhesiz Allah etdiyiniz her bir yaxshi ishi bilir.
216. Sizin uchun (kafirlerle) doyush yazildi ve qerara alindi, halbuki (bu,) sizin xoshunuza gelmir. chox vaxt bir sheyi xoshlamirsiniz, halbuki o sizin uchun xeyirlidir ve chox vaxt bir sheyi xoshlayirsiniz, halbuki o sizin uchun pisdir. Allah bilir, siz ise bilmirsiniz.
217. (Islam doyushchulerinden bir nechesi sehven haram ayda vurushduqlari uchun) senden haram ayda (Receb, Zilqede, Zilhicce ve Meherrem aylarinda) doyushmek baresinde sorushurlar, de: ''Onda her nov doyush boyukdur (boyuk gunahdir), lakin Allah yolunun (insanlarin Islami qebul etmelerinin) qarshisinin alinmasinin butun novleri, Ona kafir olmaq, (camaata) Mescidul-Heram(a girmeye mane olmaq) ve onun ehalisini oradan chixarmaq (kafirlerin etdikleri bu ishlerin gunahi) Allah yaninda (haram ayda vurushmaqdan) daha boyukdur. Ve fitne (Allaha sherik qoshmaq ve muselmanlari incitmek) oldurmekden daha boyukdur! (Mushrikler) daim sizinle vurushacaqlar ki, eger bacarsalar sizi dininizden dondersinler. Sizden kim oz dininden donse ve kufr halinda olse, bele shexslerin (yaxshi) emelleri dunyada ve axiretde pucha chixacaqdir (bu dunyada camaatin onlarin qoyub getdikleri yaxshi nishanelere gore onlari xoshluqla xatirlamalari, barelerinde dua etmeleri ve onlar uchun rehmet dilemeleri eks neticelenecekdir). Onlar Cehennem ehlidirler ve orada ebedi qalacaqlar.
218. Heqiqeten (hem) iman getirmish kesler ve (hem de) hicret ederek Allah yolunda cihad etmish kesler Allahin rehmetine umidvardirlar. Allah chox bagishlayan ve mehribandir.
219. Senden sherab ve qumar baresinde sorushMuhemmediIbrahimin dininin iddiasini etdiyi halda, onun qiblesi ile muxalifdirAllahin tovhid, qudret ve hikmeti baresindeurlar, de: ''O ikisinde (onlara murtekib olmaqda) boyuk gunah ve insanlar uchun (maddi) menfeetler vardir ve onlarin gunahi menfeetlerinden boyukdur''. Hemchinin senden ne xerclemelerini sorushurlar. De: ''(Size) muyesser olani''. Allah oz ayelerini size bu cur achiqlayir ki, belke dushunesiniz,
220. dunya ve axiret (ishleri) baresinde! Ve senden yetimler(in ishlerine mudaxile etmek) baresinde sorushurlar, de: ''Onlarin veziyyetinin duzeldilmesi daha yaxshidir. eger onlarla bir yerde yashasaniz (eybi yoxdur), onlar sizin (din) qardashlarinizdir. Allah islah edeni fesad toredenden sechir. eger Allah isteseydi, sizi chetinliye salardi (onlarin mallarinin ve canlarinin qorunmasini ayri-ayriliqda her birinize vacib ederdi). Heqiqeten Allah qudretli ve hikmetlidir.
221. Mushrik qadinlarla, iman getirmeyince evlenmeyin. elbette ki, momine bir keniz azad ve mushrik bir qadindan - hetta o(nun camali ve mali) sizin xoshunuza gelse bele - daha yaxshidir. Hemchinin mushrik kishilere iman getirmeyince arvad vermeyin. elbette ki, momin bir qul azad ve mushrik bir kishiden - hetta o(nun mali ve meqami) sizin xoshunuza gelse bele - daha yaxshidir. Onlar (mushrik kishi ve arvad er-arvadliliq muddeti boyunca kufr ve menevi pozgunluq baximindan oz heyat yoldashlarina tesir edir ve neticede onlari) oda teref devet edirler. Allah oz yardimi ile Cennete ve bagishlanmaga dogru devet edir ve oz ayelerini insanlara achiqlayir ki, belke (dushunub) anladilar.
222. Senden aybashi baresinde sorushurlar, de: ''O bir nov eziyyet ve narahatchiliqdir''. Odur ki, aybashi zamani qadinlar(la cinsi elaqede olmaq)dan uzaq olun ve pak olmayinca, onlara yaxinlashmayin. Ele ki, (aybashidan) pak oldular (ya qusl verdiler) onlarla Allahin size emr etdiyi yerden yaxinliq edin. Heqiqeten, Allah chox ve tez tovbe edenleri, hemchinin pak olmaga chalishanlari sevir.
223. Qadinlariniz sizin tarlanizdir. Buna gore de istediyiniz terefden ve istediyiniz zaman oz tarlaniza gelin ve (haram muqabilinde halal ile kifayetlenmek ve bu emel neticesinde saleh ovlad elde etmek niyyeti ile) ozunuz uchun qabaga (savab) gonderin. Allahdan qorxun ve bilin ki, heqiqeten, Onunla gorusheceksiniz. Mominlere mujde ver.
224. Allahi yaxshiliq etmemeyiniz, teqvali olmamaginiz ve insanlarin arasini duzeltmemeyiniz kimi andlariniza hedef etmeyin (muxtelif behanelere gore Ona and ichmeyin. Ve ya: Allahi yaxshiliq edeceyiniz, teqvali olacaginiz ve insanlarin arasini duzeldeceyiniz baresindeki oz (tekrar) andlariniza hedef etmeyin). (Allahin adini bu cur, her sheye gore Ona and ichmekle hormetden salmayin.) Allah eshiden ve bilendir.
225. Allah sizi bihude ve bosh yere ichdiyiniz andlara gore cezalandirmayacaqdir. Lakin qelblerinizin kesb etdiyine (heqiqi and ichmek niyyetinde oldugunuz sheye) gore cezalandiracaqdir. Allah chox bagishlayan ve helimdir.
226. oz arvadlarindan (onlari incitmek meqsedile) uzaqlashmaga (onlarla dord aydan da chox cinsi yaxinliq etmemeye) and ichen shexslere dord ay mohlet vardir. Belelikle eger qayitsalar (ve keffare verseler ve yaxinliq etseler) heqiqeten, Allah chox bagishlayan ve mehribandir. (Hem bu andin haram ish uchun olmasina ve hem de and ichilen sheyin ozunun haram olmasina baxmayaraq o, sheriet baximindan and kimi gerchekleshir ve onu pozmaq ve keffare vermek vacibdir).
227. eger talaq vermek qerarina gelseler (eybi yoxdur, and pozulur ve keffare boyundan dushur), heqiqeten Allah eshiden ve bilendir.
228. Talaq verilmish qadinlar (aybashidan) uch pakliq muddetine kimi gozlemelidirler (''idde'' saxlamalidirlar, yeni uch defe aybashi qani gorub ondan temizlenene qeder gozlemelidirler). eger Allaha ve axiret gunune imanlari varsa, Allahin onlarin betnlerinde yaratdigini (aybashi qanini ve ya ovladi) gizletmeleri caiz deyildir (meselen, uchuncu defe aybashi olmasina baxmayaraq birinci erine qayitmaq uchun onu inkar etmesi, yaxud uchuncu defe aybashi olmamasina baxmayaraq evvelki erine qayitmamaq uchun uch defe aybashi olmasini iddia etmesi, yaxud bashqa ere getmek uchun betninde ovladin olmasini inkar etmesi halal deyildir). eger barishiq qesdleri olsa (''ric`i'' telaqdaki) ''idde'' muddeti erzinde erleri onlari geri qaytarmaga (arvadliga goturmeye bashqalarindan) daha haqlidirlar. Qadinlarin boynunda kishilerin (talaq vermek, lezzet almaq, gozel davranmaq, bashqa bir arvad almaq, sefere chixmagi qadagan etmek, ovladin bashchiligi, irs ve saire) haqlari oldugu kimi (fitret ve sherietin hokmu baximindan) kishilerin boynunda (da) onlarin (qadinlarin lezzet almaq, dolanishiginin temin olunmasi, gozel davranmaq ve varislik kimi) beyenilen huquqlari vardir. (Huquqlar arasindaki kemiyyet ve keyfiyyet ferqlerine esasen) kishilerin onlardan ustunlukleri vardir. Allah qudretli ve (yaradilish ve sheriet meselelerinde mesleheti daha yaxshi bilen) hikmet sahibidir.
229. (Kishinin arvadi yeniden ozune qaytarmaq haqqina malik oldugu ric`i) talaq iki defedir. Belelikle (her defe idde muddetinde qayidaraq onu) yaxshiliqla saxlamaq ve ya (qayitmayib onu) xoshluqla buraxmaq (kishinin ohdesinedir). Ve size onlara (mehriyye kimi) verdiyinizden bir sheyi geri almaq caiz deyil, her ikisinin Allahin mueyyen etdiyi qanunlara riayet etmemekden qorxmalari istisna olmaqla. Buna gore de eger (siz sheriet hakimleri) o ikisinin Allahin hokmlerini yerine yetirmeyeceklerinden qorxsaniz (onlarin hech birinin digerini istemediyi ve ya qadinin kishini hech istemediyi teqdirde onlara bildirin ki,) qadinin (ozunu azad etmesi uchun talaq evezinde mehriyyenin bir hissesini, ya hamisini, yaxud da ondan da choxunu) fidye vermesinde onlar uchun hech bir gunah yoxdur. Bunlar Allahin (teyin etdiyi) serhedleridir, onlari pozmayin. Allahin serhedlerini pozanlar, heqiqeten zalimdirlar.
230. Belelikle eger kishi ona (uchuncu defe) talaq verse (onu boshasa), daha o qadin bashqa bir ere getmeyince, ona (evvelki erine) halal olmayacaqdir. eger (ikinci eri) ona telaq verse, qadina ve evvelki erine Allahin hokmlerini berqerar etmelerine umidvar olduqlari teqdirde (yeniden) bir-birlerine qayitmalari gunah deyildir. Bunlar Allahin bilen (ve emel eden) deste uchun beyan etdiyi hokmleridir.
231. Qadinlara talaq verdiyiniz ve onlar iddelerinin sonuna yaxinlashan zaman, (ya yeniden qayidin ve) onlari yaxshiliq ve xoshluqla saxlayin, ya da (qayitmayaraq) onlari yaxshiliq ve xoshluqla buraxin. Onlari esla incitmek ve ziyan vurmaq uchun saxlamayin ki, zulm etmish olasiniz. Bele eden kes shubhesiz ozune zulm etmishdir. Allahin ayelerini mesxere etmeyin ve Allahin size olan (hedsiz) nemetini ve kitab ve hikmetden (sheriet hokmleri ve eqli maarifden) nazil ederek vasitesi ile size nesihet verdiyi sheyi xatirlayin. Allahdan qorxun ve bilin ki, Allah her sheyi bilendir.
232. Qadinlara talaq verdikden ve onlar iddenin sonuna chatdiqdan sonra, oz aralarinda xoshluqla raziliga geldikleri teqdirde onlarin oz erleri ile (evvelki erleri, ya yeni ere gedecekleri kishilerle) evlenmelerine mane olmayin. Bununla (bu hokmle) sizden Allaha ve axiret gunune iman getirenlere oyud-nesihet verilir. Bu, sizin uchun daha yaxshi ve daha pakdir. Allah bilir, siz ise bilmirsiniz.
233. Analar oz ovladlarina iki il tamam sud vermelidirler. Bu (gosterish), (korpenin) sud emme muddetini kamil etmek isteyen kes uchundur. Onlarin ruzi ve geyimi(ni) orta hedde (temin etmek) korpenin sahibinin (atasinin) ohdesinedir. Hech kesin boynuna qudretinden artiq vezife qoyulmur. Ne ana ovladina gore ziyana dushmelidir ve ne de korpenin sahibi korpesine gore (ne ana havayi sud vermeye mecbur edilmelidir, ne de ata artiq pul odemelidir). Ata-ana (oz aralarindaki ixtilafa gore) oz ovladlarina zerer ve ziyan vurmamalidirlar. Bele bir vezife hem de (atanin) varisin(in) ohdesinedir (ki, eger ata olse ve miras hemin korpeye qalsa, yuxarida deyilen shertlerle ananin dolanishigi hemin maldan odenilmelidir). Indi eger ata ve ana aralarindaki raziliq ve meslehetleshme esasinda (korpeni nezerde tutulan zamandan qabaq) sudden ayirmaq isteseler, onlara gunah yoxdur. Ve eger ovladlariniza sud vermek uchun daye (tutmaq) isteseniz, vermeli oldugunuz sheyi yaxshiliqla ve gozel bir shekilde odeyeceyiniz teqdirde size bir gunah yoxdur. Allahdan qorxun ve bilin ki, Allah etdiklerinizi gorendir.
234. Sizden vefat edenlerin qoyub getdikleri arvadlar (vefat iddesi olaraq) ozlerini dord ay on gun saxlayaraq gozlemelidirler. Muddetlerinin sonuna chatdiqda ise onlarin ozleri barede yaxshi ve beyenilen shekilde etdiklerinde (ere getmeleri ve ya getmemelerinde) size (cemiyyetin hakimlerine ve ya muselmanlara) gunah yoxdur. Allah etdiklerinizden xeberdardir.
235. (Vefat iddesinde olan) qadinlara elchilik baresinde ustuortulu bir shey demeyinizde, yaxud (bunu) ureyinizde gizletmeyinizde size bir gunah yoxdur. Allah sizin tezlikle onlari (fitri hissler esasinda) yada salacaginizi bilir. Lakin onlarla evlenmek baresinde gizlinde sovdeleshmeyin, yalniz beyenilen (ve ustuortulu ve remzi) sozler deyin. Mueyyen olunmush muddet (idde) sona chatmayinca esla nikah baglamaq qerarina gelmeyin. Bilin ki, Allah ureyinizde olanlari bilir. Buna gore de Ondan (Onun qezebinden) chekinin ve bilin ki, Allah chox bagishlayan ve helimdir.
236. Yaxinliq etmediyinz ve mehriyye teyin etmediyiniz qadinlara talaq vermeyiniz gunah deyildir (ne yaxinliq etmeden ve ne de mehriyye teyin etmeden boshamaginiz gunah deyil). Onlara oz malinizdan bir pay vermeli ve onlari oz malinizdan beyenilen shekilde behrelendirmelisiniz, dovletli oz imkani qeder ve kasib oz imkani qeder. Bu haqq, yaxshi emel sahibleri uchun sabit ve vacibdir.
237. eger qadinlari mehriyye teyin etmish oldugunuz halda, onlarla yaxinliq etmeden boshasaniz, (qadinlarin) ozleri ve ya nikahlama (ixtiyari) elinde olan kes (onun bashchisi ve ya mutleq vekili) guzesht etmese onda teyin etdiyinizin yarisi (sizin ohdenizedir). Sizin guzesht etmeyiniz (yeni mehriyyenin hamisini vermeyiniz) teqvaya daha yaxindir. oz aranizda ehsan ve bexshish etmeyi unutmayin ki, heqiqeten Allah etdiklerinizi gorendir.
238. Butun namazlari ve (xususile) orta namazi (zohr namazini) qoruyun ve (namazda, hemchinin her bir ishde) Allaha xatir itaetkar halda ayaga qalxin.
239. Belelikle eger (dushmenden ve ya bashqa bir tehlukeden) qorxsaniz, piyada, ya minikde (''xof'' ya ''mutaride'' namazi qilin). Asayish tapdiqda ise (adi namazlarda ve namazdan bashqa yerlerde) Allahi size bilmediyiniz sheyleri oyretdiyi kimi yada salin.
240. Sizden olumleri yaxinlashan ve ozlerinden sonra arvadlarini qoyub geden shexsler arvadlari ve (onlarin evden) chixarilmadan bir illik yashayish xercleri(nin temin olunmasi) baresinde vesiyyet etmelidirler. eger onlar ozleri chixib getseler, onda, onlarin ozleri barede beyenilen shekilde gordukleri ishde (evlenmelerinde ve ya bashqa bir ishi sechmelerinde) size (meyidin varislerine) gunah yoxdur (ve xercler boyundan goturulur). Allah qudretli ve hikmetlidir. (Bu hokm Islamin ilkin chaglarinda quvvede olub ve sonradan nesx edilerek, irs ve idde hokmu ile evez edilib).
241. Ve talaq verilmish qadinlara (er terefinden) munasib mal ve yashayish sheraiti lazimdir (idde gozlediyi muddetin xercleri ve talaqin novunden asili olaraq mehriyyenin hamisi ve ya bir hissesi onlara verilmelidir). Bu, teqvalilarin boynunda sabit ve vacib (bir vezife)dir.
242. Allah oz ayelerini (dinin hokmlerini) size bu cur aydinlashdirir ki, belke dushunesiniz.
243. Saylari minlerle oldugu halda olumun qorxusundan (ve cihaddan qachmaq uchun) oz evlerinden chixan keslere (ibret gozu ile) baxmadinmi? Onda Allah onlara dedi: ''olun! (Allah onlarin olumunu istedi, onlar da derhal olduler.)'' Sonra onlari diriltdi (ki, olumden qachmagin mumkun olmamasini basha dushsunler). Dogrudan da Allah insanlara qarshi lutf ve bexshish sahibidir. Lakin insanlarin choxu shukr etmirler.
244. Allah yolunda (dushmenlerle) vurushun ve bilin ki, heqiqeten Allah eshiden ve bilendir.
245. Kim Allaha gozel bir borc vermeye hazirdir ki, Allah (da) onu (qaytararken) onun uchun neche qat artirsin? (Ruzini) azaldan da, choxaldan da Allahdir. Ona teref qaytarilacaqsiniz.
246. Musa(nin vefatin)dan sonra Beni-Israil boyuklerinden (eyan-eshraflarindan) oz peygemberlerinden birine (shemuile) ''Allah yolunda doyushmeyimiz uchun bize bir hokmdar gonder'' deyen desteye (onlarin halina qelb gozu ile) baxmadinmi? (Peygemberleri onlara) dedi: ''Hech size doyush yazilacagi teqdirde vurushmayacaginiz (ve itaetsizlik edeceyiniz) ehtimalini vermirsiniz?'' Dediler: ''Bize ne olub ki, oz ev-eshiyimizden ve ovladlarimizin yanindan chixarildigimiz halda Allah yolunda vurushmayaq?'' Belelikle onlara doyush yazilan zaman, onlarin az bir qismi istisna olmaqla (hamisi) arxa chevirdiler. Allah zalimlari taniyandir.
247. Peygemberleri onlara dedi: ''Heqiqeten, Allah Talutu size hokmdar gonderdi.'' Dediler: ''Hokmdarliga biz ondan daha layiq oldugumuz ve ona choxlu var-dovlet verilmediyi halda o bize nece hokmranliq ede biler?!'' (Peygemberleri) dedi: ''shubhesiz, Allah onu sizin uzeriniz(d)e (hokmranliq etmek uchun) sechib ve ona artiq elm ve cismani guc verib. Allah oz hokmdarliq ve shahligini istediyi shexse verir. Allah (vucud, qudret ve rehmet baximindan) genish ve bilendir.''
248. Peygemberleri onlara dedi: ''Onun hokmranliginin nishanesi, icherisinde (sizin uchun) Rebbiniz terefinden qelb rahatligi ve Musa ve Harun ailesinin qoyub getdikleri sheylerin qaliqlari (Musanin esasi, zirehi ve ne`leyni, Tovratin lovheleri ve Harunun emmamesi) olan ve meleklerin dashidiqlari tabutun (Musanin icherisinde suya atildigi ehd sandiginin) sizin yaniniza gelmesidir. elbette, eger iman ehli olsaniz onda sizin uchun (Talutun hakimiyyetinin dogrulugu baresinde) nishane vardir ''.
249. Belelikle Talut (emaliqe ile doyushmek uchun) qoshunla birge (oz qerargahlarindan) ayrilarken dedi: ''Heqiqeten, Allah sizi bir chay ile imtahan edecekdir. Odur ki, kim ondan (doyunca) ichse, menden deyil ve kim ondan ichmese mendendir, eline bir ovuc su goturen istisna olmaqla (ki, o da mendendir). Belelikle, onlarin az bir hissesi istisna olmaqla hamisi ondan ichdiler. Talut ve onunla birge iman getirenler chaydan kechdikden sonra (onlardan bezileri) dediler: ''Bizim bu gun Calut ve onun qoshunu ile qarshilashmaga taqetimiz yoxdur''. Allaha qovushacaqlarina inananlar (axirete imanlari olanlar ise) dediler: ''O qeder az (sayli) deste Allahin komeyi ile chox (sayli) desteye qalib gelib ki! Allah sebirlilerledir''.
250. Onlar Calut ve onun qoshunu ile vurushmaq uchun qarshilashdiqlari zaman dediler: ''Ey Rebbimiz, biz(im qelblerimiz)e sebr ve dozum nazil et, qedemlerimizi mohkemlendir ve bize kafir qovm uzerinde komet et.
251. Belelikle Allahin komeyi ile onlari meglub etdiler ve (Talutun esgerlerinden olan) Davud Calutu oldurdu. Allah ona seltenet, hokmdarliq ve hikmet (sheriet elmleri ve eqli maarif) verdi ve (Zebur kitabi, gercheklik esasinda hokm chixarmaq, qushlarin dilleri ve demirden zireh toxumaq kimi) istediyi sheylerden ona oyretdi. eger Allah insanlarin bezisini diger bezilerinin vasitesi ile def etmeseydi, yer uzunu mutleq fitne-fesad buruyerdi. Lakin Allah butun alemdekilere qarshi lutf ve merhemet sahibidir.
252. Bunlar Allahin ayeleridir (tovhid ve qudret nishaneleridir) ki, haqq olaraq sene oxuyuruq. Heqiqeten sen gonderilenlerdensen.
253. Bu peygemberlerden (adlari chekilen) bezilerini bezilerinden ustun etdik. Onlardan elesi var ki, Allah onunla danishib (Musa kimi) ve bezilerini bir neche derece ucaldib (ulul-ezm peygemberler kimi). Ve Meryem oglu Isaya aydin deliller (ashkar mocuzeler) eta etdik ve onu ''Ruhul-Qudus'' ile quvvetlendirdik. eger Allah qeti shekilde isteseydi, onlardan sonra (tarix boyu) gelenler (onlarin ummetleri) onlara gelmish (butun bu) aydin delillerden sonra bir-birleri ile vurushmazdilar. Lakin ixtilafa dushduler. Belelikle onlarin bezisi iman getirdi ve bezisi kafir oldu (ve yer uzunde muharibeler toretdiler). shubhesiz, eger Allah isteseydi, onlar bir-birleri ile vurushmazdilar. Lakin Allah istediyini (bendeleri eqide ve emellerinde ixtiyar sahibi) edir.
254. Ey iman getirenler, ne alish-verishin ve ne de dostluq ve shefaetin olmayacagi gun gelmemishden qabaq size ruzi olaraq verdiklerimizden (Allah yolunda) xercleyin. Kafirlerdir zalimlar!
255. Tek olan Allahdir ki, Ondan bashqa bir mebud yoxdur! (oz zati ile var olan) diri ve (varliq alemini) berqerar saxlayan qadir ve ebedidir. Onu esla ne murgi tutar, ne de yuxu! (Yaradilish, qorumaq, idare etmek ve yox etmek Onun isteyinden asili oldugu uchun) goylerde ve yerde olanlarin hamisi (goyler ve yer de daxil olmaqla) Ona mexsusdur. Izni olmadan Onun huzurunda kim vasitechilik ve shefaet (bu dunyada sebeblerle neticeler arasinda qeyri-ixtiyari vasitechilik, o dunyada ise emellerin cezasinin legvi ve savablarin artirilmasi uchun olan ixtiyari shefaet) ede biler?! Insanlarin qarshisinda olani da, arxalarinda olani da (dunyanin kechmish ve gelecek hadiselerini) bilir ve onlar Onun elminden Onun istediyinden bashqa hech bir sheyi bile bilmezler. Onun (seltenet ve rububiyyet) kursusu goyleri ve yeri ehate etmishdir. Onlari (goyleri ve yeri) qoruyub saxlamaq Onun uchun chetin ve yorucu deyildir. O, chox uca ve boyukdur.
256. Dinde (eqidenin esasalarinda) mecburiyyet yoxdur (chunki, daxili inanc ve etiqadlar zorla qebul etdirile bilmezler ve delil-subuta tabedirler). shubhesiz, (bu Qur`an vasitesile) hidayet yolu azginliqdan (sechilib) aydinlashmishdir. Buna gore de, kim azgin ve itaetsize (sheytan ve onun ardicillarina) kafir olub Allaha iman getirse, dogrudan da hech vaxt qirilmayan mohkem bir destekden yapishmishdir. Allah eshiden ve bilendir.
257. Allah iman getirenlerin dostu ve bashchisidir. Onlari (nadanliq, kufr ve itaetsizliklik) qaranliqlar(in)dan (elm, iman ve teqva) nur(un)a teref chixarir. Kafir olanlarin bashchilari ise azgin ve itaetsizlerdir ki, onlari (hidayet) nur(un)dan (azginliq) zulmetler(in)e teref chixarirlar. Onlar Cehennem ehlidirler ve orada ebedi qalacaqlar.
258. Allahin verdiyi hokmdarliq uzunden oyunerek Ibrahimle Rebbi baresinde hocetleshen kesi (Nemrudu, qelb gozu ile) gormedinmi? Ibrahim ''menim Rebbim dirilden ve oldurendir'' deyen zaman o dedi: ''Men (de) dirildirem ve oldururem (iki mehkumdan birini azad edir, digerini ise oldururem)''. Ibrahim dedi: ''Heqiqeten (menim) Allah(im) guneshi sherqden chixarir, sen onu qerbden chixar!'' Bele olan halda kafir olmush kes, mat-meettel qaldi. Allah zalim qovmu esla hidayet etmir.
259. Yaxud (evlerinin dami chokmush ve) divarlari damlarinin uzerine uchmush (ve sakinlerinin cesedleri churuyub dagilmish) kendden kechen (kes) kimisini (gormusenmi)? (O, teeccuble oz-ozune) dedi: ''Allah bunlari olumlerinden sonra nece dirildecek?!'' Buna gore de Allah onu yuz il oldurdu, sonra diriltdi (ve) dedi: ''(Burada) ne qeder qalmisan?'' Dedi: ''Bir gun, ya gunun bir hissesini (qalmisham)''. Dedi: ''Xeyr, yuz il qalmisan; yemek-ichmeyine bax ki, hech deyishmeyib ve uzunqulagina bax (gor nece churuyub dagilib). Biz (bunu senin isteyini yerine yetirmek ve) seni insanlara (oz tovhid ve qudretimizin) nishane(si) etmek uchun (etdik). Bax (gor uzunqulaginin) sumukleri(ni) nece goturur (ve onlari bir-birine birleshdirir), sonra onlarin ustune et orturuk! Belelikle (dirilmeyin neceliyi) ona aydin olduqda, dedi: ''Indi bilirem ki, Allah her sheye qadirdir (ve indi bunu oz gozlerimle gorub yeqinlik elde etdim).
260. (Yada sal) o zaman(i) ki, Ibrahim dedi: ''Ey Rebbim, oluleri nece diriltmeyini mene goster''. Dedi: ''Meger (Menim qudretime ve ya axiret gunune) imanin yoxdur?'' Dedi: ''eksine (imanim var)! Lakin qelbimin (gozle gorerek) rahatliq tapmasi uchun (istedim)''. Dedi: ''Bele ise, dord (nov) qush gotur, (cismlerinde olan elametleri deqiq gore bilmeyin uchun) onlari ozune yaxinlashdir ve (onlari) tike-tike dogra(yib bir-birine qat). Sonra (bu etrafdaki) her dagin bashina onlardan bir parcha qoy. Daha sonra onlari chagir, suretle senin yanina gelecekler. Bil ki, Allah yenilmez qudret ve hikmet sahibidir''.
261. Mallarini Allah yolunda xercleyenlerin (bu xerclerinin) misali yeddi sunbul cucerden ve sunbullerinin her birinde yuz (eded) den olan toxum kimidir. (Demeli Allah yolunda serf edilen her bir sheyin yeddi yuz qat mukafati vardir.) Allah istediyi (ve hikmetinin teleb etdiyi) shexs uchun neche qat artirir. Allah genish (vucud, qudret ve rehmet sahibi) ve bilendir.
262. Mallarini Allah yolunda xercleyib, sonra etdikleri xercin arxasinca minnet qoymayan ve eziyyet etmeyenlerin (dil yarasi vurmayanlarin) Rebbi yaninda ozlerine layiq mukafatlari vardir. (O dunyada da) onlar uchun ne bir qorxu var ve ne de qemgin olarlar.
263. Xosh bir soz ve (dilenchilerin israr ve kobudluqlarini) bagishlamaq, arxasinca eziyyet olan sedeqeden daha yaxshidir. Allah ehtiyacsiz ve helimdir.
264. Ey iman getirenler, sedeqelerinizi malini riyakarliq ve camaata gostermek meqsedi ile xercleyen ve Allaha ve axiret gunune imani olmayan shexs kimi minnet qoymaq ve eziyyet vermekle pucha chixarmayin. O, uzerine (azaciq) torpaq oturmush ve sonra leysan yagishin yagib onu temiz (torpaq ve bitkisiz) bir dash halina saldigi mohkem ve hamar dasha benzeyir (onun sedeqesi leysanin yuyub apardigi hemin torpaq kimidir). Onlar (riyakarlar) kesb etdiklerinden hech bir shey elde etmeyecekler. Allah kafir qovmu hidayet etmir.
265. Mallarini Allahin raziligini qazanmaq ve ruhlarini (iman ve emel baximindan) mohkemlendirmek uchun xercleyenler yukseklikde yerleshen ve leysanin yagmasi neticesinde iki qat meyve vermish bag kimidir. Ora leysan yagmasa da narin yagish yagib (ve o, otsuz qalmayib). Allah emellerinizi gorendir.
266. Meger sizden kimse (agaclarinin) altindan chaylar axan ve icherisinde butun nov meyvelerden olan xurma agaclari ve uzum teneklerinden ibaret bir baginin olmasini ve qocaligin gelib chatdigi ve kichik ve zeif ushaqlari oldugu halda (birden) yandirici odu olan bir qasirganin onu (bagi) burumesini ve onun hamisinin yanmasini isteyermi?! Allah oz ayelerini (dinin hokm ve maarifini) size bu cur achiqlayir ki, belke dushunesiniz (ki, mebada axiretde, chox mohtac oldugunuz halda oz xeyir emellerinizi riya, minnet ve kufr odu ile yanib mehv olmush goresiniz).
267. Ey iman getirenler, kesb etdiklerinizin ve sizin uchun yerden chixardigimiz sheylerin (tarla ve meden mehsullarinin) pak ve halallarindan (Allah yolunda) xercleyin ve pak olmayan (pis ve haram) mali xerclemek fikrine dushmeyin. Halbuki (eger) onu (sizin haqqiniz muqabilinde verseydiler) ancaq goz yumaraq (ve meylsiz halda) qebul ederdiniz. Bilin ki, Allah ehtiyacsiz ve (sifet ve ishleri) teriflenmishdir.
268. sheytan (her defe mallarinizi Allah yolunda xerclediyiniz zaman) size yoxsulluq ved edir ve (xesislik ve saire kimi) pis ishleri emr edir. Allah ise size oz terefinden bagishlanmaq ve xeyir-bereket vedesi verir. Allah genish (vucud, qudret ve rehmet sahibi) ve (her sheyi) bilendir.
269. Hikmeti (sheriet hokmlerini ve eqli ve emeli maarifi) istediyi (ve vucudunda telebat olan ve haqqin hikmeti ile uygun gelen) shexse verir. Kime hikmet verilse, (ona) dogrudan da choxlu xeyir verilmishdir. esl agil sahiblerinden bashqa hech kes oyud almaz.
270. shubhesiz ki, Allah (haqq yolunda) xerclediyiniz her bir mali ve (Allah yolunda) ohdenize goturduyunuz her bir ehdi bilir (ve onu mukafatlandirir). (Ona xilaf chixmaq zulmdur) ve zalimlara esla bir komek eden olmaz.
271. eger (musteheb olan) sedeqeleri ashkar etseniz o, yaxshi bir ishdir ve eger onu yoxsullara gizli shekilde verseniz bu, sizin uchun daha yaxshidir ve (Allah) gunahlarinizdan temizleyer. Allah emellerinizden xeberdardir.
272. Onlarin (batini) hidayetleri senin ohdende deyildir (senin vezifen chatdirmaq, qorxutmaq, mujde vermek ve delil getirmekden ibaretdir). Lakin (oz hikmet ve rehmetine uygun olaraq) istediyini hidayet eden Allahdir. (Allah yolunda) ne mal xercleyirsinizse oz xeyrinizedir ve Allahin raziligini qazanmaqdan bashqa bir shey uchun xerclemirsiniz. (Odur ki, mallarin en yaxshisini xercleyin ve minnet de qoymayin). (Allah yolunda) xerclediyiniz her bir mal (onun mukafati ve ya onun eynile ozu axiretde) kamil suretde size verilecek, size esla zulm olunmayacaq, haqqinizdan kesilmeyecekdir.
273. (Sedeqeler) Allah yolunda (cihad, mallarinin qaret olunmasi, uzunmuddetli xestelik ve ya elm oyrenmek kimi meselelere) duchar olub (yashayishlarini temin etmek uchun) yer uzunde hech cur sefer ede bilmeyen yoxsullar uchundur. Nadan onlari chox iffetli (heyali) olduqlari uchun imkanli hesab eder. Onlari uzlerinden taniyarsan, insanlardan israrla bir shey istemezler. Allah shubhesiz ki, maldan xerclediyiniz her bir sheyi bilendir.
274. oz mallarini gece ve gunduz, gizlin ve ashkar (shekilde Allah yolunda) xercleyenlerin Rebbi yaninda meqamlarina layiq mukafatlari vardir. (Axiretde) onlar uchun ne bir qorxu var ve ne de qemgin olarlar.
275. Selem yeyen keslerin (insanlar arasindaki) durush ve reftarlari sheytanin toxunaraq deli etdiyi (davranishinin tarazligini pozdugu) kesin reftari kimidir. Bu onlarin ''shubhesiz, alish-verish de selem kimidir'' demelerine goredir. Halbuki, Allah alish-verishi halal, selemi ise haram etmishdir. Buna gore de kime Rebbi terefinden bir nesihet gelse ve o (selem yemekden) chekinse, kechenler onundur (onun selem hokmunun nazil olmasindan qabaq goturduyu qazanc ozununkudur) ve ishi (axiret cezasi baximindan) Allaha aiddir. (Selem yemeye) qayidan kesler ise Cehennem ehlidirler ve orada ebedi qalacaqlar.
276. Allah selemi mehv edir (selemle qazanilmish malin bereketini aradan aparir) ve sedeqeleri(n bereketini) artirir. Allah hech bir gunahkar nankoru sevmir.
277. Heqiqeten iman getirib yaxshi ishler goren ve namaz qilib zekat veren keslerin Rebbi yaninda meqamlarina uygun mukafatlari vardir ve (axiretde) onlar uchun ne bir qorxu var ve ne de qemgin olarlar.
278. Ey iman getirenler, Allahdan qorxun ve eger imaniniz varsa, selemin qalanindan (sermayeden artiq aldiginiz miqdardan) el chekin.
279. Ve eger bele etmeseniz (ve selemchiliyi davam etdirseniz), onda Allah ve Onun peygemberi terefinden olan muharibeye yeqin edin (yeqin bilin ki, bele bir muharibe size uz tutacaqdir, haqq hokumet ve ya partlayish heddine chatmish cemiyyet onu sizden geri alacaqdir). Tovbe etseniz ise, sermayeleriniz ozunuzundur (aldiginiz faizi geri qaytarin ki, bele olan suretde) ne zulm edersiniz, ne de zulme meruz qalarsiniz.
280. eger (borclu shexs) sixinti ve ehtiyac ichinde olsa, onda imkani olana kimi ona mohlet vermek (sizin ohdenizedir). Ve sedeqe vermeyiniz (borcu bagishlamaq) sizin uchun daha xeyirlidir, eger bilseydiniz!
281. Allaha teref qaytarilacaginiz, sonra her bir shexse qazandiginin evezinin (ve ya etdiyi emellerin eynile tezahurunun) kamil suretde verileceyi ve onlara zulm olunmayacagi (ve mukafatlarinin azaldilmayacagi) gunden qorxun!
282. Ey iman getirenler, (borc almaq ve ya alver etmekle) mueyyen muddete qeder bir-birinize borclu olduqda, onu yazin. (Borc senedini) sizin aranizda bir katib edaletle yazmalidir. Katib onu Allahin ona oyretdiyi kimi yazmaqdan esla imtina etmemelidir. O yazmali ve boynunda haqq olan shexs (borclu) imla etmeli, Rebbi olan Allahdan qorxmali ve haqqdan hech neyi azaltmamalidir. eger boynunda haqq olan shexs sefeh ya (yash baximindan) zeif olsa, ya (dilinde olan qusur sebebinden) imla etmeye qadir olmasa, onun qeyyumu edaletle imla etsin. Ve kishilerinizden (muselman kishilerden) iki neferi shahid tutun. eger iki kishi olmasa, shahidler icherisinden (dinlerinden) razi oldugunuz bir kishi ve iki qadini shahid tutun ki, eger o iki qadindan biri unutsa, o biri onun yadina salsin. shahidler (shahid durmaq ve ya shehadet vermek uchun) devet olunduqda, boyun qachirmamalidirlar. Az ve ya chox olmasindan asili olmayaraq mueyyen bir muddete qeder mohleti olan borcu yazmaqdan usanmayin. Sizin bu ishiniz Allah yaninda daha edaletli, shahidlik uchun daha mohkem ve shekke dushmemeyinize (chekishmeye duchar olmamaginiza) daha yaxindir. Aranizda neqd yolla dovr etdirdiyiniz alish-verish istisnadir ki, onu yazmamaginiz size gunah deyildir. Ve hemishe alish-verish eden zaman shahid tutun (bele etseniz daha yaxshi olar). Katib (yazan) ve shahid (azaldib-choxaltmaqla haqq sahibine) zerer vurmamalidirlar ve katibe ve shahide (haqlarini vermemekle) zerer deymemelidir. eger bele etseniz (deyilenlerin eksini etseniz ve tereflerden her hansi birine ziyan deyse), bu sizin uchun (Allaha qarshi) itaetsizlik ve gunahdir. Allahdan qorxun! Allah sizi oyredir ve Allah her sheyi bilendir.
283. eger seferde olsaniz ve katib tapmasaniz (sened ve shahidin evezi) alinmish girovlardir. eger sizden kimse diger birine inansa (ve girov almasa), gerek inanilan shexs emanetini (borcunu) qaytarsin ve Rebbi olan Allahdan qorxsun. (Lazim olan zaman) shehadeti gizletmeyin. Kim onu gizletse, onun qelbi gunahkardir. Allah emellerinizi bilendir.
284. Goylerde ve yerde olanlarin hamisi (goyler ve yer de daxil olmaqla) Allahin heqiqi mulkudur. Qelbinizde olani (qeyri-ixtiyari fikir ve adetler deyil, pis eqideler ve yaramaz adetleri) ashkar etseniz de gizletseniz de Allah sizinle onun hesabini aparacaqdir. Belelikle, (rehmetinin telebi esasinda) istediyini bagishlayacaq, (edaletine esasen) istediyine ezab verecekdir. Allah her sheye qadirdir.
285. Peygemberimiz Rebbi terefinden ona nazil olana iman getirdi ve mominler hamiliqla Allaha, Onun meleklerine, kitablarina, elchilerine (peygemberlere) iman getirdiler (ve dediler): ''Onun elchilerinin hech biri arasinda ferq qoymuruq''. Hemchinin dediler: ''Eshitdik ve itaet etdik; ey Rebbimiz, Senin bagishlamani dileyirik; (haminin) qayidish(i) Sene terefdir''!
286. Allah hech bir kesin boynuna guc ve quvvesinden artiq vezife qoymur. Kim ne xeyir ish gorubse oz xeyrine, ne pis ish gorubse oz ziyaninadir. (Mominler deyirler:) ''Ey Rebbimiz, eger biz unutsaq, ya xeta etsek, bizi cezalandirma! Ey Rebbimiz, (gunahlarimizin cezasi olaraq) agir vezifeler yukunu bizden evvelkilerin boynuna qoydugun kimi bizim (de) boynumuza qoyma! Ey Rebbimiz, (axiret ezabi kimi) taqetimiz chatmayan sheyleri bize yukleme, bizi efv et, bizi bagishla ve bize rehm et! Sen bizim movlamizsan, odur ki, bize kafirlerin destesi uzerinde (qelebe chalmaga) komek et''.
xof
Whatsapp Plus, Instagram Plus, Youtube Plus, Mp3 Yukle, Video Yukle, HD mp4, Bedava Indir, Android Dunyasi, Futbol neticeleri, Idman xeberleri, Tatli.Biz

Yuxu Yozmaları, Burc-il Yoxla, Doġum gununu hesabla, Ideal cekini hesabla, Imtahan nəticələrini hesabla, Mətni Fərqli Yaz, X - O Oyunu, Dama Oyunu, Online Sehr, Youtube Video Yuklə, Online Hesablayıcı, Mp3 Məlumatını Dəyiş, Lazımlı Programlar, Silinmiş şəkillərin geri qaytarılması

[sitemap][mp3 sitemap][video sitemap]
©Tatli.Biz 2010-2019